2000 km met de Giro Surface

Neen, dat is niet nog een ligfiets in de stal, maar een fietshelm. "Skaterstyle". Bedoeld om te dragen op de Kobra en in de Orca, omdat de snelheid met die fietsen toch wat hoger ligt, zoals in: meer dan 30 km/u als kruissnelheid.

Vooreerst: ik heb nog steeds mijn twijfels bij de effectiviteit van een helm op de ligfiets en zeker in de velomobiel. Ik vond nog geen onderzoeksresultaten hierover, dus is het nattevingerwerk.
Voor gewone fietsen is dit een mooie informatiebron, maar een ligfiets betekent toch een heel andere houding en dus ook wellicht een ander "first contact" bij een aanrijding of valpartij. Met een velomobiel zal het weer anders zijn, want daar zit je in je voertuig. De enige manier om met je hoofd in contact te komen met de buitenwereld is als je omgaat.

Toch kies ik ervoor om (meestal) een helm te dragen. Dat werd dus de Giro Surface.

Daarmee is, zoals in de titel staat, ondertussen ruim 2000 km ervaring opgedaan.

Wat het uiterlijk betreft, zijn de meningen verdeeld. Mensen zijn duidelijk niet gewoon aan zo'n helm. Dat merk je aan hoe je begroet wordt: "piloot", "soldaat", "kajakker"... In elk geval is de Giro prima afgewerkt en erg sober van uitzicht. Ik koos bewust voor de "titanium" uitvoering, omdat felle kleuren in de velomobiel toch niets uitmaken (je ziet me amper zitten).

Qua pasvorm valt er niets op aan te merken: met het stelwieltje achteraan kan je de helm snel en precies aanpassen. Met een ander stukje aan de achterkant (binnenin) kun je instellen of de helm meer voor- of achterover moet staan, naargelang de vorm van je hoofd. Als ik dat vergelijk met de Ekoi City+ die ik voordien sporadisch gebruikte, is het comfort op dit vlak alvast stukken beter.
Ook de kinriem is prima te regelen en die lijkt nog niet verlopen te zijn: de afstelling blijft mooi gelijk. De sluiting hiervan is al even prima: eenvoudig, degelijk en snel te bedienen.

De helm is wel zwaarder (456 g) en het materiaal van de schaal is veel dikker. Toch merk ik er niets van, als gevolg van die prima pasvorm.

Het klepje vooraan is tegelijk een voor- en een nadeel: het houdt de zon wat meer uit de ogen, maar je zicht naar boven is iets beperkter. Dat klepje zit altijd in het zicht. Bezwarend is dat niet, maar het is er wel. Anderzijds zorgt het mooi voor wat schaduw op je ogen en dat is heel wat interessanter dan dat iets beperkte zicht.

De ventilatie is iets bijzonders: aan de buitenkant zie je een beperkt aantal ventilatie-openingen, maar aan de binnenkant zijn wat luchtkanalen aangebracht, waardoor de lucht wat vrijer kan stromen over mijn hoofd. Tot nu was dat ruim voldoende, maar ik verwacht dat dit geen ideale zomerhelm zal worden.


 

De luchtkanalen zijn aan de binnenkant duidelijk te zien

In de (zachte) winter beviel de Surface prima en ook in het voorjaar werd warmte (nog) geen probleem. Omdat de afstelling zo vlot verloopt, is het absoluut geen probleem om er 's morgens een helmmuts onder te dragen en die 's avonds uit te laten. Op enkele seconden is de helm bijgesteld.

Een dikkere schaal en wat meer buffermateriaal (polystyreen ofte piepschuim) maakt meteen een helm met een grotere omvang. Dat heeft zo zijn gevolgen. Ten eerste zou dit moeten betekenen dat de veiligheid verbetert, maar dat hangt natuurlijk samen met het gebruikte materiaal en de constructie. De dikkere schaal betekent vermoedelijk ook dat de levensduur wat langer wordt. Dat hangt natuurlijk ook af van hoe die reageert op veroudering, op de invloed van UV, ...
Een grotere omvang kan binnen het gegeven "velomobiel" conflicten geven met het dakje. Dat valt bij mij toch mee: enkel bij het draaien van mijn hoofd - en dan spreken we over pakweg 90° - stoot de helm al eens tegen de rand van het dakje. Dat is erg afhankelijk van een aantal factoren. Bij de Orca heb je bijvoorbeeld drie maten van zitblokjes en die bepalen hoe hoog het zitje staat. Ook de helling van de rugleuning en de vorm van het dakje zullen daarin meespelen.
Als je zonder dakje of kap rijdt, maakt dat natuurlijk niets uit.

Een ander comfortaspect is wel manifest: als ik de helm draag in de Orca zonder dakje noch schuimdek, wordt de Surface luidruchtig. Ik vermoed dat dit te maken heeft met de vorm van de schaal rond de oren. Rijden met of zonder helm in die omstandigheden maakt duidelijk verschil. Eigenlijk zou je hiervoor decibelmetingen moeten doen, maar het lijkt me aangewezen om in die omstandigheden oordopjes te dragen. Hierbij moet ik opmerken dat ik dit (nog) niet vergeleken heb met andere helmen, dus kan ik niet zeggen of de Surface hierin anders is.

Ook bij het rijden zonder dakje of minivizier en aan hogere snelheid, lijkt de klep vooraan een rol te spelen als windvanger. Dan lijkt het erop dat die ervoor zorgt dat de helm wat achterover geduwd wordt. Nu is dat misschien wel vervelend, maar het rijden zonder óf het dakje óf het minivizier zorgt ook voor veel meer geluiden, omdat de wind dan recht op mijn hoofd zit en dat is duidelijk nog minder comfortabel.

Al bij al is het een helm waarvan je snel vergeet dat je die op het hoofd hebt. Voor zowat € 60 heb je dan een prima stukje veiligheid erbij.

Veiligheid

Nog een immer weerkerend thema bij weggebruikers en al zeker bij fietsers. Met de zichtbaarheid - actief zowel als passief - zit het intussen snor (zowel bij de Orca als de Kobra, de Trek en de Birdy), maar veiligheid betekent meer dan gezien worden.

Ik merk dat de bochtsnelheid met de Orca beduidend hoger ligt dan met de Alleweder. Een Orca kleeft niet aan de weg zoals een WAW, maar het verschil met de Alleweder is  opmerkelijk, toch als ik op de snelheidsmeter kijk. Zo, op het gevoel, lijkt het niet zo, maar een blik op de snelheidsmeter doet me toch geregeld schrikken. De Orca is dus te beschrijven als een "valse trage". Het feit dat er veel minder rijgeluiden zijn dan in de Alleweder zal hier ook wel meespelen.

Een eerste gedachte is dan "kalm aan, met wat minder lukt het ook wel". Want je wil niet dat je mooie, nieuwe velomobiel op zijn kant gaat!
En dan denk je verder: wat als dat toch zou gebeuren? Zonde van de nieuwe fiets, maar vooral: wat gebeurt er met het mannetje dat erin zit? Er zit wel een heuse veiligheidskooi in de Orca, met een rolbeugel achter mij, en er zit ook een dakje op, maar dat bestaat slechts uit twee aluminium buisjes en wat schuim... Dat zal weinig bescherming bieden.

Doet een helm wat voor de veiligheid? Zoals ik voordien al op de blog meldde, zijn de meningen sterk verdeeld. Veel lijkt af te hangen van het soort impact. Ik kan me voorstellen dat een val met een bukker of het op de kant gaan van een velomobiel een heel ander gevolg hebben voor hoe de helm een klap moet opvangen.

Voor de rest zit ik helemaal binnen die veiligheidskooi, maar mijn hoofd komt daar wel boven. Het plan is om nog lang met de Orca ritten te kunnen maken, dus moet ook ik heel blijven. Toch maar een helm dus. Die moet zowel in de Orca als op de Kobra gebruikt kunnen worden en misschien af en toe ook wel op de bukkers (Trek toerfiets en Birdy).

Daarbij wil ik wel opmerken dat ik bij mijn standpunt blijf wat fietshelmen betreft. Elk moet voor zichzelf uitmaken of zoiets nuttig is of niet. Ik blijf een tegenstander van helmplicht. Het is veel belangrijker om zoveel mogelijk mensen op de fiets (en uit de auto) te krijgen; helmplicht is niet uitnodigend om bijvoorbeeld even op de fiets te springen om naar de bakker of de slager te rijden.

Goed. Een valhelm dus. Die vind je in vele smaken en kleuren. Vroeger had ik er maar liefst twee liggen: één van B'Twin (Decathlon) en een Ekoi City E+. 

Die eerste is doorgeschoven naar een andere fietser, want door de vorm was die onbruikbaar op de Kobra en in de Alleweder (stak achteraan te ver uit). De Ekoi is qua concept heel praktisch: kort en met een geïntegreerd vizier. Zoals je op de foto kunt zien, zijn de bovenste ventilatieopeningen zelfs afsluitbaar bij regen.
Helaas laat de kwaliteit te wensen over: bij het sluiten van het vizier met één hand - wat toch de bedoeling moet zijn - komt dat heel dikwijls los. Dat betekent dan stoppen, helm afnemen, vizier weer bevestigen en voorzichtig met twee handen sluiten. Daarnaast is de vorm niet zo denderend: blijkbaar hebben de Fransen een rond hoofd, want voor- en achteraan is de druk vrij hoog, terwijl die aan de zijkanten dan weer laag is. Kortom: wel een leuk concept, maar niet echt comfortabel en slecht uitgewerkt. Dat hangt dan weer samen met de prijs: de Ekoi kostte met alles erop en eraan zowat € 50.

Er moest dus een nieuwe valhelm komen. Over de zin en veiligheid ervan is heel veel lectuur te vinden: ideeën, beoordelingen en vooral rapporten van studies, waaruit blijkt dat veel helmen eigenlijk niet helemaal doen wat zou moeten. Een helm dient om de schedel te beschermen bij een val. Een eerste zwak punt blijkt te zijn dat het zwakste deel van de schedel, de slapen, door de meeste helmen niet beschermd wordt. Ze staan namelijk bovenop het hoofd. Een tweede gevaarlijke zaak is dat veel helmen de kans op torsie van het hoofd bij een val vergroten. Daardoor is je hoofd wel beschermd, maar stijgt de kans op letsel van de nekwervels.
Mijn totaal onwetenschappelijke conclusie is dan dat ik beter zoek naar een helm die niet op, maar rond het hoofd zit en dan kom je uit bij de "skaterstyle" helmen (lijkt erg op een skihelm). Een korte speurtocht bij de grotere fietshandels in het Gentse leerde me dat er dan keuze is tussen Nutcase, Nutcase en Nutcase... Afgaand op mijn geheugen meen ik te weten dat ernstige bedenkingen waren bij de producten van dit merk. Die hoef ik dus niet. Uiteraard zie je er heel veel in Gent: wie een skaterstyle helm wil, heeft amper tot geen keuze.

Dat betekende dus dat ik het wereldwijde web op moest en het risico diende te nemen een helm te bestellen zonder passen. Mijn hoofdomtrek meten om de juiste maat te bestellen, dat is geen probleem, maar de helmvorm en hoe die "valt" op je hoofd, dat blijft afwachten.
Het werd uiteindelijk een Giro Surface, waarbij je niet enkel de pasmaat (omtrek) vlot kunt regelen, maar ook kunt bepalen of die meer naar voren of naar achteren moet kantelen.

Foto: Giro.com

Meteen werd een Vaude helmmuts meebesteld, zodat het ook bij -10° C comfortabel blijft. Het andere uiterste - hete zomerdagen - vormt allicht wel een probleem met zo'n helm, maar dan zijn we weer heel wat maanden verder en ik kan nog uitkijken voor een goed geventileerde, compacte zomerhelm. Dan denk ik aan de nieuw verschenen Uvex City V: het geïntegreerde vizier houdt stof en insecten weg, maar laat de lucht voldoende circuleren, zo lijkt me.

(foto van het web geplukt)

Eerst even afwachten hoe de Giro presteert als het warmer wordt.

Een bijkomende kwestie was: past mijn hoofd met een helm onder het Orcadakje? Dit testte ik vooraf uit met de Ekoi.
Het antwoord is in mijn geval: ja, net. Dat wil zeggen dat de helm de randen van het dakje af en toe raakt als ik stevig door elkaar geschud wordt (de Belgische fietspaden zijn nu eenmaal niet van dezelfde kwaliteit als de meeste Nederlandse). Het leven is nu eenmaal een aaneenschakeling van compromissen.

De Surface is ondertussen al enkele keren uitgetest. Qua pasvorm kan het moeilijk beter: je voelt niet dat hij op je hoofd staat en de grootte is prima te regelen. Handig als je een muts wil dragen tegen de kou: een draai aan het stelwieltje en alles past weer als gegoten. Het klepje vooraan doet het ook goed: het geeft wat schaduw die over je ogen valt. Ook op de bukker merk je amper dat je een helm op hebt. Zoonlief vindt het er wel idioot uitzien, zo'n "pot" op je kop, maar dat is natuurlijk subjectief. De bewegingsvrijheid in de Orca is iets beperkter met de helm, maar eigenlijk stoort dat niet.