dinsdag 15 januari 2019

Voor Erwin

Op 25 december maakte Erwin me in een reactie op '5 jaar E-Orca' attent op een foto met tante Lies. Wisten we veel dat het kader kort daarna een heel andere betekenis zou krijgen.



Het nieuws dat ik vanmorgen las, kwam hard aan. Hier zijn geen woorden voor...

donderdag 10 januari 2019

Project: zijruiten 2.0

Het uitgangspunt

Voor mijn E-Orca maakte ik al van bij de aanschaf zijruitjes.

Ondertussen leerde ik bij, zowel van de eigen ervaring als van wat ik vernam van anderen. Enkele zaken konden nog verbeterd worden:
  • bij hevige regenval en hogere snelheid wordt het water langs de aluminium buisjes omhoog gestuwd. Waar die buisjes in de tunnels in het dakje verdwijnen, vormt de regen dikke druppels die naar binnen geblazen worden. De zijruitjes wil ik verder naar voren, zodat ze als regenafvoer dienst kunnen doen
  • de onderkant klappert tegen de kap. Dat veroorzaakt lawaai en schrammen in de gelcoat. Dat had ik aangepakt door beschermende tape op de romp te kleven bij die contactpunten.
  • achteraan mogen ze verder doorlopen. Nu komt bij sterke zijwind het water binnen, waardoor zaken in de Orca vochtig worden.
  • het gebruik van kabelbinders is wel efficiënt, maar oogt zeker niet professioneel. Zuignappen zijn een mooiere oplossing.
Toen Brecht, bij Fietser.be, me voorstelde om samen die nieuwe inzichten in realiteit om te zetten, kon ik geen neen zeggen.
Ik wordt dus weer 'testpiloot', deze keer om een verbeterd concept uit te proberen.

De basis is de sjabloon die ik in 2013 mee kreeg van Arjan Vrielink.

Prototyping

Vrijdag 4 januari 2019: ik rij met mijn trouwe E-Orca naar fietser.be, waar ik een afspraak heb met Brecht. We bekijken hoe de nieuwe ruitjes eruit kunnen zien. Ze moeten over de hele lengte komen, met een uitsparing zodat het zicht in de spiegel niet belemmerd wordt.
Meteen beslissen we om ze ook onderaan met enkele zuignappen vast te zetten: een antiklapper-maatregel. Minder geluid dus en geen lakschade door het schuren van het polycarbonaat tegen het koetswerk. Dat is een handiger oplossing dan de beschermende tape die ik gebruikte.

We gaan aan het werk: opmeten, met tape op een stuk Macrolon de vorm aangeven, knippen, gaatjes boren...

Vorm met tape afgeplakt. De originele mal (versie 1) ligt eronder
Macrolon knip je, gewoon met een (stevige) schaar
Even passen
Uiteindelijk is het bijna een hele dag werk eer ik het goed krijg. Het eerste prototype voldoet niet. Het tweede is al een stuk beter; het derde is zo goed als perfect.

De zuignappen zitten erin
Prototype 2: bijna goed
Zijruitje 2.0, zoals het er nu uit ziet

Ik maak nog een tweede, want je hebt namelijk links en rechts een ruitje nodig, netjes symmetrisch.

Nu wordt het een poosje proefrijden om het concept in de praktijk te testen. Blijkt het te voldoen, dan is er een mooie oplossing voor zijruitjes voor de Orca.

De eerste ervaringen

Eén nadeel: bij bevestiging met kabelbinders kunnen de ruitjes hierin 'scharnieren', waardoor het dakje makkelijk te verwijderen en op te bergen is. De zuignappen laten dit niet toe, waardoor bij het opbergen de ruitjes van het dakje moeten gehaald worden. Dat wordt dus omslachtiger.

Het naar voor verlengen heeft geen enkel nadeel. Het zicht op de spiegels blijft onbelemmerd.

Voor de zuignappen bovenaan - in het Flevobike dakje - moet ik nog iets verbeteren: de zuignappen raken eerder los uit het dakje dan van de ruitjes.

Dit is eerder subjectief, maar het lijkt me dat het dakje hierdoor ook stiller geworden is. Ergens klinkt het logisch: doordat de ruitjes tot aan de achterkant van het deksel doorlopen, is de luchtstroom binnen het dakje waarschijnlijk veel beperkter. Bijgevolg is er minder windgeruis.

De pasvorm is nog niet perfect: bovenaan is alles net wat te hoog. Dat moet nog bijgewerkt worden.

Een beetje te hoog
Als je goed kijkt, zie je op de voorlaatste foto dat de voorkant ver naar voor doorloopt. Daar zit ook een vouw in: zo wordt het ruitje vormvaster. Dat is vooral bij hogere snelheid en dus grotere winddruk van belang.

Een keer het helemaal goed is, zet ik de vorm over op een nieuwe mal. Die komt dan ook weer op de blog terecht.


donderdag 3 januari 2019

2019


Voor alle velonauten en andere lezers: we weten niet waar 2019 ons naartoe brengt, maar als het op fietsen aankomt, ziet het er veelbelovend uit. Altijd. Zonder twijfel.

Een gelukkig 2019!

woensdag 2 januari 2019

Update 'Orca's in the World'

Enfin, eigenlijk 'in Europa', aangezien ze niet geëxporteerd worden buiten het Oude Continent.

De lijst kreeg een flinke update, dank zij informatie die me door Flevobike bezorgd werd. Je zal zien dat vanaf de Orca met het serienummer 105 dat nummer voorafgegaan wordt door RO. Juist: vanaf dan worden ze bij Velomobiel Roemenië in elkaar gezet.

Misschien, voor de volledigheid, nog even herhalen dat de onderkuip nu niet meer uit Twintex gemaakt wordt, maar uit carbon met Innegra. Dat laatste is erbij om het geheel minder broos te maken. Carbon heeft namelijk de vervelende eigenschap te versplinteren bij aanrijdingen. Ook de panelen die de bovenkant vormen, worden uit hetzelfde materiaal gemaakt, waarna ze gespoten worden met autolak.

dinsdag 1 januari 2019

Accuwissels

Als je de blog al een tijdje volgt, weet je dat drie van mijn fietsen elektrisch ondersteund zijn:
  • de Flevobike E-Orca
  • de Thorax Tangens werd omgebouwd tot eTangens
  • de Heinzmann E-Tr pedelec
Die laatste is zo opgevat dat de controller en de accu één geheel vormen. Dit is dus een gesloten systeem, waar zonder grote ingrepen weinig aan te doen valt. Daarom blijft die Heinzmann verder buiten beschouwing.

Al enkele jaren geleden installeerde ik in de Orca een 'range extender'. Naast de 500 Wh Flevobike accu kwam een 360 Wh accu van Crystalyte. Wisselen was eenvoudig: gewoon een stekker uittrekken en de andere accu inpluggen. Op die manier werd het ondersteunde bereik met minstens de helft vermeerderd.


Het zeer gesofisticeerde systeem om tussen beide accu's te wisselen: stekker eruit en andere erin.
Voor de Tangens koos ik een 750 Wh accu van Enerpower.de. Die biedt niet dezelfde kwaliteit als de LiFePo4 accu's in de Orca. De keuze was weloverwogen: de Tangens wordt minder vaak gebruikt en een goedkopere technologie zou daarin volstaan. Daarnaast is die accu ook veel lichter: voor dezelfde capaciteit (zie verder) weegt hij de helft. De voornaamste reden hiervoor: cellen met een hogere energiedichtheid. Je hebt dus minder cellen nodig om eenzelfde hoeveelheid energie op te slaan.

Maar dan ging ik verder denken: alle drie de accu's hebben een nominale spanning van 36 V en zijn onderling uitwisselbaar. De Flevobike accu is groot, zwaar en niet echt geschikt om op de trike te gebruiken. De Enerpower accu daarentegen kan eigenlijk wel dienst doen in de Orca. Dan zijn er ook maar twee accu's die ik in het oog moet houden. Ze zullen dus meer dienst doen en de kans op diep ontladen wordt daardoor kleiner. Die Crystalyte accu kan voor beide fietsen gebruikt worden, maar dat is eigenlijk niet nodig. Hij is dus overbodig.

De cellen van de Enerpower accu zitten in een Hailong II behuizing. Die wordt vaak toegepast voor accupacks voor pedelecs en dus is het makkelijk om aan onderdelen te komen.


Links de 750 Wh Enerpower accu, rechts de 360 Wh Crystalyte
Vorige maand bestelde ik via Ali Express een 'base plate' voor die accu.



Zo kan die van de trike gehaald en in de E-Orca gebruikt worden indien dat nodig is. Het omgekeerde is onwaarschijnlijk: omdat de kruissnelheid van de trike heel wat lager ligt, kan ik er op een dag niet zo ver mee rijden. Daardoor is er geen nood aan een tweede accu.

Een LiFePo4 500 Wh accu en een 750 Wh LiNiCoMnO2 accu: door het verschillende spanningsverloop hebben beide in de praktijk zowat dezelfde capaciteit. Dat betekent dat ik het bereik van de Orca kan verdubbelen. Anders gesteld: de theoretische 1250 Wh is in de praktijk ongeveer 1000 Wh (de Flevobike accu is na 5 jaar ongeveer 10 % capaciteit verloren).

Dan komt de onvermijdelijke vraag: hoe ver rij je daarmee? Die vraag is moeilijk te beantwoorden. De snelheid speelt een rol, het reliëf, de lading, de ondersteuningsgraad ... Met de standaardaccu haalde ik al zo weinig als 80 km (Radical Cyclone erachter, volgeladen, steile klimmen, wind tegen), maar ook 200 km. Technisch: een verbruik tussen 2,7 en 11 wh/km. Dat betekent dat dit met twee accu's varieert tussen 160 en 400 km.

Een gevolg is dat ik nu een accu over heb: de Crystalyte is overbodig geworden. Die zal ik  verkopen.
Vorig jaar heeft Crystalyte hem vervangen, omdat een cel stukgegaan was. De accu is dus quasi nieuw. LiFePo4, dat betekent een lange levensduur: 1500 laadbeurten gegarandeerd. Dat houdt in dat na minstens 1500 laadbeurten de capaciteit nog minstens 80% bedraagt. Bij de conventionele fietsaccu's ligt dat tussen 300 en 800 laadbeurten.
Of zoals André Vrielink het vorige week verwoordde: indien in mijn E-Orca een 'normale' fietsaccu had gezeten - zoals in de grote meerderheid van de pedelecs -, was ik wellicht al aan een tweede toe.

dinsdag 25 december 2018

Vijf jaar E-Orca

Exact vijf jaar geleden reed ik de E-Orca, op dat moment met falende ondersteuning, van Dronten naar Gent. Enfin, dat was het plan, maar door de problemen met de ondersteuning werden de Orca en ik naar Dordrecht gevoerd, vanwaar ik de dag erop naar Gent fietste.
Het is dus tijd voor een terugblik en wat beschouwingen.

Herinneringen

Die maidentrip herinner ik me nog goed: windkracht 5 of 6 recht op kop, de regen stroomde over de Orca. Dit waren de ideale omstandigheden om te ervaren hoe die velomobiel zich gedroeg bij ontij. Het resultaat: het regent en stormt veel te weinig...



We zijn vijf jaar verder. Op het heel recente probleem met de draaikrans na, heeft de Orca me amper in de steek gelaten.

Hij heeft lange reizen met me ondernomen.
juli 2014: Savennières, langs de Loire
Ik legde er ook heel flinke dagafstanden mee af: een ritje Dronten-Gent, bijvoorbeeld (270 km).


Onderweg van Dronten naar Gent

Er werd onverhard mee gereden.


In de Borinage: onderweg van Gent naar het oosten van Picardië (Frankrijk)
Woon-werk verkeer gebeurt bijna uitsluitend met de Orca.



En naast het bijna dagelijkse forenzen wordt de Orca vaak ingezet voor recreatieve ritten in afwisselende omstandigheden.


Korte rit in de omgeving (Bottelare)
September 2017: weekje naar Charleville-Mézières
Oliebollentocht 2016 (Dronten)
In 2018 kwam het er niet van. Om praktische redenen ging niet de Orca, maar de eTangens (trike) mee op vakantie.

De mechanische kant

In de loop van de voorbije jaren werd mijn E-Orca gepersonaliseerd, bijgewerkt en aan nieuwe inzichten aangepast.


De episode met exploderende binnenbanden werd afgesloten met de vervanging van de velgen
Cabriorijden: het dakje neem ik binnenin mee (lukt enkel indien het zitje ver genoeg naar voor kan)
Verhoogde zichtbaarheid: de lichtvin kwam erbij.
 Die lichtvin wordt tegenwoordig op veel Orca's toegepast.


Zijruitjes, naar een ontwerp van Johan Vrielink.
 Het concept van de zijruitjes wil ik in 2019 verder uitwerken. Nieuws volgt als het zover is.


Drager voor de 'range extender': een tweede accu
Connectoren van de accu's. Wisselen is een kwestie van uit- en inpluggen.
Eén van de eerste toevoegingen: een Cycle Analyst.

De 'factory display' biedt heel wat extra instelopties voor de ondersteuning.
De instellingen voor de ondersteuning van de E-Orca van -liggend fietsen- Ronny
Het minivizier: minder windgeruis en deflector voor regen in combinatie met het dakje
Zichtbaarheid verhogen: reflecterende folie in de spaken
BuM Cyo Premium E als upgrade
En jawel: er waren wel wat defecten. Naast het probleem met de falende ondersteuning bij de aanschaf, waren de belangrijkste zaken de volgende:
  • exploderende binnenbanden als gevolg van afwijkende velgmaat. Opgelost door ze te vervangen onder waarborg.
  • falende knoppen voor de knipperlichten: vervangen onder waarborg.
  • afgelopen primaire ketting (2018). Eén keer voorgevallen.
  • steun van de claxon afgebroken. Vervangen onder waarborg.
  • Steun van de rugleuning doorgebroken. Vervangen onder waarborg.
Het originele doel was om er tien jaar mee te doen. Een Orca is tenslotte stevig gebouwd. Maar ik doe meer kilometers dan ik ingeschat had en het blijft een machine. Machines slijten. We zijn zeker nog niet aan het einde, maar ik weet niet of ik die tien jaar zal halen. Niet enkel omwille van slijtage, maar ook omdat er toch voortdurend nieuwe modellen komen; omdat het aanbod evolueert. Omdat ook de omstandigheden veranderen.

Zou ik het opnieuw doen?

Zonder enige twijfel: ja. De woon-werkrit is iets waar ik bijna dagelijks naar uitkijk. Uitstappen met de Orca zijn ook een plezier.
Zou het weer een Orca worden? Voor wat ik de voorbije jaren deed: zeker wel. Een E-Orca is een bijzondere velomobiel. Minder flitsend en logger dan pakweg een DF, maar ook met een ander doel. Minder ruim dan een Quest, maar toegankelijker en zeker wendbaarder.
De omschrijving 'stadsvelomobiel' staat hem wel goed: stevig, praktisch inzetbaar, prima afgewerkt. Een 'premium' product met - naar mijn ervaring - de best mogelijke elektrische ondersteuning.
Daarnaast biedt Flevobike een feilloze ondersteuning. Ik heb begrepen dat dit bij de andere producenten niet anders is, maar kan enkel de eigen ervaring meegeven. Ook bij fietser.be, waar ik langsga voor de normale zaken, werd ik altijd goed geholpen. Dit zijn niet de normale verkoper-klant relaties, maar na korte tijd wordt het eerder vriendschappelijk.

Als ik naar de toekomst kijk en naar het huidige aanbod? Dat wordt iets moeilijker, maar de Orca zou zeker weer op het lijstje staan. Het gaat altijd om compromissen. Waar bij de Orca gekozen werd voor de praktische kant, werden offers gebracht op het vlak van aerodynamica. Het concept maakt er ook een zware velomobiel van, maar bij acceleratie wordt dit opgevangen door de ondersteuning. Een keer op snelheid maakt dat gewicht niet veel meer uit, tenminste op vlakke baan.

In een volgende post bekijk ik de toestand van een Orca na vijf jaar en 60.000 km intensief gebruik.


vrijdag 21 december 2018

averij

Twee weken geleden voelde ik dat de Orca niet reageerde zoals normaal. Het voelde aan als een lekke achterband, maar dat was het niet: de achterbrug zat los...

Dat was op zondag. Later die week reed ik naar Fietser.be om dit samen met Brecht en Ben te bekijken. Enkele popnagels bleken stuk en de kit waarmee een ring vastgezet werd was losgekomen. Niet goed...
Hieronder zie je wat het gevolg was.


Na een kort overleg belden we met André Vrielink en snel werd besloten dat het defect enkel bij Flevobike kon hersteld worden. Dit is zowat het meest complexe punt in de Orca, want dat draaipunt is waar de Rohloffnaaf, de motor, de achterbrug en de secundaire ketting samenkomen. Het is het scharnierpunt van de achterophanging.

Er werd dus een afspraak gemaakt en gisteren, 20 december, reed ik met de defecte Orca in het busje naar Dronten.

Eerst leg ik even uit wat er zo complex is. Daarna volgt hoe Arjan Vrielink het aanpakte.

De draaikrans

Dit onderdeel bestaat uit twee schijven. De eerste zit tussen twee lagen Twintex in en wordt zowel met polymeerkit als met popnagels vastgezet. Dit luistert erg nauw, want hier wordt de hoek van de achterbrug bepaald. De tweede schijf wordt er van buitenaf op geschroefd. De spanning waarmee beide delen op elkaar gedraaid worden, bepaalt hoe strak de achterbrug kan scharnieren.
Aan de binnenkant, in de romp, zitten de motor en de Rohloffnaaf er tegenaan. De uitgaande as van die naaf komen door die draaikrans om de secundaire ketting aan te drijven.

Herstellen

De herstelling viel uiteen in drie luiken:
  • demonteren
  • herstellen
  • monteren

Demonteren

Arjan begon er meteen aan. De Orca werd helemaal leeg gemaakt: zitje en matten eruit en de kap eraf. De accu had ik al verwijderd voor ik vertrok, net als het gereedschap, de gps...
Dan werd de velomobiel op de draaibok vastgeschroefd.


Dit is echt een handig ding: je kunt de Orca hierop om zijn lengteas roteren en zo kun je overal makkelijk bij.
De wielen gingen eraf, de wielkasten werden grondig schoongemaakt en daarna werd ook de bodemplaat verwijderd. Bij inspectie bleek dat de kettingspanner niet goed vast zat.


Daarna maakte Arjan de achterbrug open. Daar zit de secundaire ketting in. Die brug moest open om aan de draaikrans te kunnen.


Met een speciaal stuk gereedschap werd de krans losgeschroefd. Daarna kon de achterbrug eraf. Dit is al een eerste reden om dit bij Flevobike te laten doen: zo'n spullen heb je niet in huis.


De volgende stap: de motorbehuizing en motor moesten er ook uit, net als de Rohloffnaaf.


Omdat de aluminiumschijf waar de draaikrans op vastgeschroefd wordt tussen twee lagen Twintex vast zit (eigenlijk 'zat' in dit geval), moest Arjan twee sleuven frezen in het materiaal, zodat die schijf er weer uit kon.
Vooraf had hij alle popnagels waarmee die schijf vastzit uitgeboord.


Met voorzichtig manipuleren haalde hij de schijf eruit.


Hier is het voorbereidende werk afgelopen. Je ziet de gaten van de popnagels en de sleuven die gemaakt werden om de ring eruit te halen.

Herstellen

De ring werd grondig gereinigd. Alle sporen van de kit werden verwijderd en alle onderdelen kregen een inspectie. De lagers bij het tandwiel van de motoroverbrenging bleken versleten en André perste er nieuwe op.


Opnieuw monteren

Terwijl André hiermee bezig was, bracht Arjan nieuwe kit aan en plaatste de ring opnieuw in de romp. Daarna werd die met nieuwe popnagels geborgd.



Nadien werd weer even overlegd hoe het verder kon. Zekerheid voor alles.


Op basis van verbeteringen bij latere E-Orca's (die van mij is nr 36, nu zitten ze aan 120) werd beslist extra popnagels aan te brengen. Zo wordt de belasting per punt verminderd.


Daarna werd de de montage verdergezet.


Dit is de draaikrans, voor die vastgezet werd. Dit is een precies werk: te weinig spanning en er zit speling op; teveel en de weerstand wordt te groot. Een keer de krans precies afgesteld is, wordt die met drie kleine schroefjes geborgd.

Kleinigheden

  • Deze keer werd - na ongeveer 60.000 km - de secundaire ketting vernieuwd.
  • De veerpoten vooraan werden ook opengemaakt, gereinigd en opnieuw ingevet. Er was geen slijtage te merken. Dit was puur onderhoud.
  • Ook drie kogelkoppen werden vervangen. Die dingen krijgen het hard te verduren.
  • Tenslotte moest één van beide drukknoppen van het dakje vervangen worden. Die was versleten. Bij veel Orcarijders blijft dat dakje gewoon zitten. Ik haal het er vaak af, omdat ik graag open rij. Hierdoor wordt het geregeld verwijderd en weer geplaatst en dat versnelt de slijtage van die drukknoppen.

Uiteindelijk was dit het eerste grote defect, op enkele dagen na vijf jaar na de aankoop. De Orca is klaar voor weer heel wat jaren forenzen.