maandag 23 mei 2022

Voorlopig definitief: accuverlichting op de Paseo

Sinds eind vorig jaar is de verzameling fietsen uitgebreid met een Nazca Paseo. Die kon ik echt niet laten staan: ziet er zo goed als nieuw uit en ik betaalde er € 150 voor...

Tijdens een recente woonwerkrit

Vanaf het begin merkte ik dat ermee gevallen was: het stuur was vervormd aan de rechterkant (pakweg 1 cm naar binnen geplooid) en de kabels aan die kant vertoonden wat schaafsporen. De bar end shifter werd eraf gehaald, ik stak een stalen stang in het stuur, zette een steun onder het balhoofd en mits wat kracht uit te oefenen kreeg het stuur zijn originele vorm terug. Dat was één.

'Iets' achteraan piept nog bij het rijden. Ik ben er nog niet uit of het aan de derailleur(-wieltjes) of aan een lager ligt. Dat moet nog onderzocht worden.

Het meest acute probleem echter was de ondermaatse verlichting, vooral vooraan. Die was echt rudimentair: een Cateye OptiCube lampje op batterijen. Net voldoende om gezien te worden, meer niet. Aangezien ik geen idee had van hoe vaak de fiets gebruikt zou worden, of die zou meevallen, wilde ik een snelle, redelijk goede oplossing.

Een wiel maken met een naafdynamo valt niet onder 'snel'. Daar bovenop kwam er dan weer wat onderzoek bij kijken: welke naafdynamo is geschikt voor een wielmaat 406, wil ik die naaf geschikt voor een eventuele schijfrem?

De keuze viel tenslotte op een economische ledlamp (zijn er nog andere?) met een oplaadbare batterij. Chinees dus. Daarbij was ik me ervan bewust dat de beloofde lichtopbrengst in de realiteit anders zou zijn en vooral dat het lichtpatroon niet echt naar mijn wens zou zijn. Ik hou namelijk van verlichting die voldoet aan de Duitse norm. Die lampen schijnen waar het hoort: op de weg, niet in de lucht, en met meer licht verderaf dan dichtbij. Denk daarbij aan merken als Busch und Müller, Schmidt (Edelux), Supernova ...


De oude lamp links; de nieuwe rechts

Goed: een Chinees dus, vanwege de beduidend lagere prijs en te verwachten weinig gebruik. Met afstandsbediening vanaf het stuur, oplaadbaar via usb en met verlichting dichtbij en ver. Tot 1200 lumen en een behoorlijke autonomie (tot 12u). Kostprijs: € 35. Daar kwam dan nog een usbc verlengsnoertje bij: de standaardkabel is niet voorzien voor een ligfiets. Het ding is netjes gemaakt: aluminium behuizing, mooi afgewerkt, twee leds voor dichtbij en een andere voor veraf.


Wat opvalt, is dat de kleurtemperatuur van de 'dichtbij-leds' en de 'veraf-led' verschilt. Het stoort me niet, maar het is duidelijk zichtbaar: de buitenste leds zijn veel warmer wit dan de binnenste.

In de praktijk moet ik de lamp flink naar beneden richten, maar zelfs met de minimale verlichting (125 lumen) volstaat het ruimschoots voor mijn doel. De bediening vanaf het stuur is ook handig: een koplamp zit op een ligfiets behoorlijk veraf.


En ook met de autonomie zit het snor.

Aangezien dit een mooi-weer-fiets is (anders neem ik de Orca wel), lijkt het erop dat die goedkope lamp een blijvertje zal zijn.

donderdag 12 mei 2022

Voortschrijdend inzicht

Mijn zoon is - uiteraard - van een andere generatie. In zijn leeftijdsgroep - twintigers - is het erg cool om alles met een racefiets te doen. Die moet dan liefst vintage zijn. Beenhard, geen bagagecapaciteit en bij de minste regen sproeien je banden je vol water en het vuil van de weg.

Maar het staat cool, het is trendy, dus de jeugd wil niets anders. Je moet zelfs niet proberen om ze om te praten. Dat doe ik dus niet, behalve misschien in het begin.

vintage Bianchi racefiets
 

De fiets is intussen al gestolen en teruggevonden geweest, het zadel en de zadelpen zijn vervangen, de remmen waren vervangen (door Shimano DuraAce), de bandjes vernieuwd...

Maar recent begon hij te ondervinden waar ik hem voor gewaarschuwd had: een racefiets is niet bedoeld om dag in dag uit over de kasseien in een stad te hossen, om door weer en wind te rijden en buiten te overnachten. Tuurlijk: de wedstrijdrijders doen dat ook, maar als na een race de fiets niet meer tiptop is, neemt hun mecanicien die onder handen of krijgen ze via hun sponsor simpelweg een andere. Voor de gewone mens is het telkens langs de kassa passeren of veel tijd steken in het onderhoud, los van het onbestaande comfort.

Stukken begonnen slijtagetekenen te vertonen: stuurgedrag dat maar zozo was, remmen die het niet meer deden... Uiteindelijk begaf het freewheel het. Bianchi, alles basic Campagnolo, allemaal andere sleutelmaten, dus papa kon niet helpen.

Waar papa wel mee kon helpen: de (intussen ook bijna vintage) Trek toerfiets had net een complete revisie gehad, met een volledig vernieuwde aandrijflijn, nieuwe remblokken, afgestelde naven... 

De fiets voor de revisie.

 

Revisie bijna klaar: nieuwe ketting, cassette, cranks, zadel, derailleurwieltjes, derailleurkabel achter...

Na de aanpassingen op bovenstaande foto kwam er nog een andere koplamp op (zonde: het glas van de Philips SafeRide was verdwenen en de elektronica was gesneuveld door vocht) en de banden werden vervangen door Continental Contact Speed 37-622.

Vorige week kreeg ik het dan te horen: 'fijn dat je me op die manier om gekregen hebt, zonder aandringen. Ik snap meer en meer de voordelen van zo'n fiets. Enne: mag ik hem houden?'

Wat doe je als vader? De revisie kostte zowat € 300, waarbij de grootste kosten het zadel, de banden en de crankset waren, maar de fiets wordt nu als dagelijks vervoermiddel gebruikt en daar is hij voor bedoeld. Dus: 'ja, hoor, hou hem maar.'

De stap naar een ligfiets is wat te groot, schat ik. En eerlijk: in een stadscentrum heeft een ligfiets, wat mij betreft, geen enkel voordeel. Daar is een degelijke, comfortabele bukker nog altijd het beste.

De essentie is dat mijn kinderen de liefde voor het fietsen meegekregen en meegenomen hebben: als het even kan, geven ze allebei de voorkeur aan de fiets. De auto is voor als het moet.

dinsdag 10 mei 2022

Big bang - geen theorie

 

Zoonlief stond op het punt te vertrekken bij mij toen zijn voorwiel met een luide knal uiteenspatte...

Ik zie twee redenen:

  • een versleten velg (V-brakes en een fiets die al wat kilometers en jaren telt)
  • een manometer op de voetpomp die niet betrouwbaar meer is: te hoge druk

In elk geval: het was een enorme knal en onze oren tuitten ervan.

Een nieuw wiel was aan de orde en daarvoor had ik drie opties voor ogen:

  • een nieuw wiel
  • een tweedehands wiel
  • een andere velg zoeken en een nieuw wiel maken

De fiets wordt flink gebruikt: zoonlief woont in het centrum van Gent en daar ben je veel sneller dan met de auto. Die heeft hij trouwens niet, dus is de fiets gewoon noodzakelijk. Een nieuw wiel is niet evident, want het is er eentje met een naafdynamo (en die had ik pas helemaal afgesteld). Als je dat online bestelt, mag je op één a twee weken leveringstermijn rekenen.

Een tweedehandswiel met naafdynamo vertrouw ik niet helemaal: je weet niet hoeveel kilometers het al afgelegd heeft en dan is het afwachten in welke staat de lagers zijn. Dus dook ik in mijn voorraad; daar vond ik een oud achterwiel met quasi dezelfde velg als de originele op de Trek.

Het donorwiel (naaf stuk, maar velg ok)

Na een aantal jaren maakte ik nog maar eens een wiel. Deze keer was het makkelijk: het oude wiel uit elkaar halen, de velg op het 'ontplofte' wiel leggen en daar de spaken één voor een losmaken en in de corresponderende spaakgaten in de velg vastzetten.

Daarna was het nog een zaak van aanspannen en richten.

Leuk werkje, zeker als het zacht weer is

Het ging erg vlot: na ongeveer twee uurtjes werk zat het nieuwe wiel in de fiets. Kostprijs: één binnenband.


zondag 10 april 2022

jaarlijks rapport

Eind december 2013 reed ik in enkele dagen van bij Flevobike (Dronten) naar Gent. Ik zie de beelden nog zo voor me: windkracht 6 ongeveer en het goot water.

De laatste kilometers van de maidentrip (december 2013)

Natuurlijk had ik die storm op kop en daar bovenop deed de ondersteuning het niet. André Vrielink zou dat laatste kort daarna bij mij thuis komen oplossen.

8 jaar en 80.000 km

Fast forward naar december 2021 (intussen ook alweer enkele maanden geleden): de E-Orca is al 8 jaar geworden en zal waarschijnlijk ongeveer 80.000 km afgelegd hebben (ik hou de kilometers al lang niet meer bij). Als je goed kijkt, begin je het eraan te zien: op de dunste plaatsen zitten wat barstjes en haarscheurtjes in de stroomlijn. Hier en daar zijn er wat minieme 'battle scars', maar aangezien ik er nooit een aanrijding mee had en de Orca nooit op zijn kant gegaan is, is de schade heel erg beperkt.

Covid heeft wel wat gevolgen. Zo werk ik sinds pakweg maart 2020 grotendeels van thuis uit. In de periodes waarin het wel toegestaan wordt, ga ik één keer per week naar het kantoor. Hierdoor is het aantal fietskilometers flink gedaald: van pakweg 180 wekelijkse woonwerkkilometers naar 45. Minder kilometers, dus minder onderhoud. Met de ligfietsers worden nog amper ritten georganiseerd om diezelfde reden, dus worden nog minder kilometers afgelegd. Het zeer matige weer dit jaar zorgde ervoor dat de behoefte om te fietsen ook niet zo groot was.

Onderhoud in het afgelopen jaar

Kosten/vervanging in 2021: enkele kogelkoppen en voorbanden.

Toen de zomer naderde, maakte de Orca vreselijk veel lawaai bij elke bocht. De oorzaak is wel gekend: versleten kogelkoppen. Die zitten onder de velomobiel en worden continu bekogeld met zand, stof, modder... Een kogelkop bestaat uit een aluminium kom met daarin een stalen kogel. Tussen beide delen zit een kunststof schaal. Je kan dit vergelijken met pakweg een schoudergewricht, waar kraakbeen in zit om de wrijving te verminderen.

Stof, zand, aarde... dat kruipt tussen de kogel en de schaal en slijt/schuurt die stilaan weg. Daarna is het dus staal op aluminium en dat maakt veel lawaai. Meer dan een paar geschikte steeksleutels heb je niet nodig om kogelkoppen te vervangen, maar je bent er wel een poosje zoet mee, want het zijn er toch heel wat. Twee per stang, één op elk uiteinde. Dat betekent zes kogelkoppen per wiel (links en rechts) en dan nog in twee verschillende maten.


Daarna was het wel heerlijk stil rijden.

Ook de voorbanden werden dit jaar gewisseld. Aangezien Schwalbe besloten heeft dat er geen Trykers meer gemaakt worden en op basis van het oordeel van andere fietsers en van mezelf (op de Thorax eTangens) werden het dan maar Continental Urban Contact in de maat 42-406. Dat gaat net: in het begin sleepte het soms wat in de bochten, maar dat is verleden tijd ondertussen.


Voor de rest deed de Orca het zoals altijd: zonder enig probleem kilometers malen. Comes rain, comes shine. Met dakje, zonder dakje, alleen of in groep (rondje Oosterschelde in juli). Zelfs de 8 jaar oude LiFePo4-accu blijft meegaan. Van de oorspronkelijke 500 Wh zij er nog zo'n 420 over. Dat is toch wat de Cycle Analyst me toont. Het zal iets meer zijn, maar ik wil niet rijden tot de accu helemaal leeg is, want daarna wordt het toch een zware fiets om in beweging te houden. Het aantal laadcycli ligt rond 1.000. Ik heb dit in het begin eens per vergissing gereset in de Cycle Analyst, waardoor het werkelijke aantal hoger ligt dan wat die aangeeft.

Al bij al doet de Orca zijn reputatie als 'bombproof' alle eer aan. De mijne toch: Ronnius (liggende fietser) heeft er een andere mening over. Zijn Orca heeft zo'n 20.000 km op de teller en er is bij wijze van spreken elke keer als hij ermee wil rijden iets aan de hand.

Intusssen kondigde Flevobike de verkoop van het allerlaatste exemplaar aan. Ik rijd dus met een erg zeldzaam voertuig rond: wereldwijd zullen er ongeveer 150 verkocht zijn.

De toekomst

Reisplannen met de E-Orca heb ik niet. Zoals bij iedereen evolueert ook mijn leven. Er komen andere behoeften, andere prioriteiten. Het zal wellicht bij dagtrips en ritten naar het werk blijven. Ook de covid-pandemie maakt plannen moeilijk.

Onlangs werd onder Orcarijders naar aanleiding van het einde van de productie de onvermijdelijke vraag gesteld: wat als je de Orca moet vervangen? Binnen dezelfde niche ongeveer heb je de Poolse Cabbike (van Pima) en binnenkort de Podbike, die ondertussen herdoopt is tot Frikar.
Binnen het kleine wereldje van de velonauten lijkt de aandacht vooral naar de meer prestatiegerichte modellen (Alpha 7, Snoek, DF ...) te gaan, maar dat zijn toch weer andere voertuigen. Performanter, lichter en spartaanser.

Eigenlijk verwacht ik dat mijn trouwe velomobiel nog heel wat jaren dienst zal doen. Van milieunormen heeft die zeker geen last.

woensdag 30 maart 2022

Groot onderhoud

Neen, het zijn niet enkel ligfietsen. Vorig jaar ging ik samen met de schoonzoon een fiets voor hem kiezen. Daarna werd mijn oude vehikel weer bij me thuis afgeleverd, nadat hij het een jaar gebruikt had om te pendelen door weer en wind. Een keer ik er tijd voor had, zou die fiets een grondige revisie krijgen. Na 18 jaar mag dat al een keer. Dat wil niet zeggen dat de fiets voordien niet onderhouden werd, maar nu was er echt flink wat werk aan.

De fiets in het tijdelijke atelier (zolderkamer)

Enkele zaken vielen meteen op en stonden vooraan op het programma:

  • redelijk wat speling op de vooras (met Shimano naafdynamo)
  • flink meer speling op de achteras

Dat pakte ik dus eerst aan.

Cassette en rollerbrake zijn verwijderd

Ondanks de vaak gehoorde bewering dat je een naaf met naafdynamo van Shimano niet kan afstellen, is dit iets dat relatief vlot kan gedaan worden. In deze naaf zitten gewone, klassieke kogellagers (cup and cone). Ze waren wel helemaal drooggelopen, dus werd er een flinke hoeveelheid vet toegevoegd. Het zou natuurlijk wel kunnen dat nu vrij snel opnieuw speling optreedt. Dat valt af te wachten.

De rest werd duidelijk tijdens de inspectie:

  • de ketting is helemaal op (kettingslijtagemeter toonde meer dan 100% slijtage aan)
  • de cassette is aan vervanging toe
  • het middelste van de 3 kettingbladen is ook versleten
  • de derailleurwieltjes zijn versleten
  • de derailleurkabel (achter) is uitgerafeld
  • de remblokken voor (V-brakes) zijn op
  • de banden voor en achter (Conti winterbanden 37-622) liggen omgekeerd op de wielen
  • aan de voordrager ontbreekt een bout; aan de andere kant zit er geen afstandsbus tussen de vork en de drager
  • het glas op de Philips SafeRide led-koplamp ontbreekt. Bij regen zal die lamp wellicht sneuvelen
Eerste idee: 'dat valt nog mee', maar eigenlijk is het beter dit meteen te vervangen

Het basisidee achter het vervangen van de cassette en de kettingbladen (geklonken, dus meteen de hele set) is dat je een nieuwe ketting binnen de kortste keren stuk rijdt als je die combineert met versleten tandwielen.

Dat betekende dus een flinke boodschappenlijst:

  • ketting KMC X9
  • cassette Sunrace CSM96 (11-32T)
  • crankset Shimano FC-M371 (26-36-48T) met 170 mm cranks
  • Red cycling grips
  • Shimano V-brake remblokjes
  • SRAM derailleurwieltjes
  • Selle Royal Respiro Soft zadel
  • Axa Blueline 50 voorlicht
  • Conti Contact Speed Reflex 37-622 banden

Dat is geen high end materiaal, maar dat hoeft niet. De fiets zal gebruikt worden als reserve. Zowel zoon- als dochterlief hebben er altijd graag mee gereden, net als ikzelf. Daarenboven is er nu een beperkt aanbod, waardoor je het moet doen met wat te krijgen is, tenzij indien je bereid bent lang te wachten of bij veel verschillende leveranciers te bestellen (en telkens verzendkosten te betalen).

Intussen werden de versleten grips verwijderd, het roestvrij stalen stuur grondig gepoetst en alle overbodige stukken (overblijfselen van een oude Sigma fietscomputer, extra beugel op de bagagedrager, versleten kettingbeschermer ...) belandden bij het afval.

Poetswerk: alles ontvetten.

Werken aan de aandrijflijn (afstellen derailleur)

 De SRAM X9 derailleur werd eraf gehaald en grondig gereinigd, waarna alle scharnierpunten opnieuw gesmeerd werden. Daarna werd de fiets weer opgebouwd met de nieuwe stukken.
Klaar voor gebruik (voorlicht en banden zijn onderweg uit Duitsland)

Ondertussen is de fiets grondig getest. Het rijgedrag kende ik al lang: stabiel, maar toch heel wendbaar. De fiets is verrassend licht, vooral vergeleken met de andere fietsen die ik heb. En hij schakelt en rijdt nu voorbeeldig.

Het kostte wat (ongeveer € 270 voor alle vervangstukken), maar de oude Trek is die kosten zeker waard. De meeste stukken die vernieuwd werden, zijn ook gewoon slijtagedelen (ketting, tandwielen, remblokken) en dat is een normale kost bij gebruik.

Wat nog moet gebeuren, is de wielen richten. Daarvoor wacht ik op aangenaam lenteweer; dan kan dat in de zon op het terras gebeuren.

Zoonlief neemt de fiets binnenkort mee als vervangfiets: de Campagnolo body in zijn vintage racefiets heeft er de brui aan gegeven. Campa werkt met andere maten dan Shimano, dus ik heb niet het materiaal om hieraan te werken. Wellicht moet er een andere (tweedehandse) wielset in en zolang zal de Trek zijn plaats innemen.


zaterdag 27 november 2021

Nazca Paseo - toekomstplannen (opties)

Het is sterker dan mezelf. Als er een fiets in huis komt, moet die aangepast worden aan mijn wensen. Dan wordt nagedacht over wat beter kan. 'Beter' moet je lezen als 'volgens mijn normen'. In het mooi Nederlands heet dat 'customizing'...
Dat is dus ook zo voor de Paseo een keer ik beslist heb of het een blijvertje is. Er moet getweakt worden.

Hieronder wat bedenkingen, niet in volgorde van belangrijkheid. Niet alles zal gerealiseerd worden. Het is eerder het overdenken van mogelijke aanpassingen.

Praktisch

Bagage

Zolang de voorraad strekt (Nazca heeft opgehouden te bestaan) zijn nog wat accessoires te vinden bij de Ligfietsshop. Daar maakte ik een verlanglijstje op. Voor de bagage staan daar lowriderbeugels op. 

Daarmee kan ik ofwel grotere tassen (mijn Ortlieb ligfietstassen) ofwel twee grote en twee kleine fietstassen monteren.

Eerst afwachten of ik daar behoefte aan heb en of de ligfietstassen dat nodig hebben.

Het oogt wel stoer natuurlijk.

Computer

Nu zit de Sigma BC509 net voor het zitje gemonteerd. Dat is uit de zichtlijn. De oplossing hiervoor is een computersteun.

Die komt vooraan, net achter de trapboom. De steun lijkt erg mooi gemaakt: roestvast staal, bevestigd waar de trapboom in de buis geklemd wordt. Maar anderzijds: 20 euro voor een klein stukje gebogen metaal is niet min.

Of dat een verbetering is, merk je natuurlijk pas nadat je dit accessoire gemonteerd hebt.

Navigatie

Dat is wat moeilijker. In de Orca gebruik ik mijn oude Garmin Oregon 450 outdoor gps; op alle andere fietsen werk ik met OSMAnd op de smartphone. Ik zie nog niet goed waar ik die kan monteren op de Paseo. In principe kan dat op een bar-end die ik op het stuur schroef, maar dat zit dan weer uit het zicht (onderstuur). Misschien kan het op de computersteun (zie hierboven), maar ik weet niet of die het gewicht aan kan en hoeveel trillingen de steun geeft.

In elk geval heb ik daarvoor een houder nodig. Op de trike en de bukker gebruik ik een steun uit gefreesd aluminium. Simpel en degelijk.

Op het stuur van de Heinzmann

Op een bar-end op de trike.

 Zo'n bar-end kan je krijgen van ICE, via Icletta bijvoorbeeld, maar je kan evengoed een standaardversie voor terreinfietsen halen bij pakweg Decathlon. Die werken even goed en kosten maar een fractie. Dan heb je er zelfs meteen twee voor dat geld!

Om dagtochten te kunnen maken, is het ook best om de smartphone van stroom te voorzien. Hoe dat gebeurt, hangt af van andere beslissingen. Het kan via een powerbankje (waar moet ik dat opbergen, hoe moet ik de draad tot bij de telefoon krijgen) of via de accu van de ondersteuning (ook hier: hoe moet ik de draad leiden).

Verlichting

Verlichting is belangrijk. Zowel om gezien te worden als om - vooral op onverlichte wegen - te zien waar je rijdt.

Het povere Cateye Opticube koplampje dat bij de fiets kwam, moest er zo snel mogelijk af. Da's echt niets. Ik bestelde dus een relatief goedkope lamp met oplaadbare accu en afstandbediening vanaf het stuur. Daarmee kan ik verder. Later beoordeel ik die lamp nog wel eens.


De specificaties van beide lampen zijn niet te vergelijken: Cateye geeft een lichtopbrengst in candela; Astrolux werkt met lumen. Je kan niet zomaar omrekenen, want er spelen andere elementen ook mee. Ook hier was een aanpassing noodzakelijk: de afstand tussen koplamp en afstandsbediening was teveel voor het kabeltje. Er kwam een usb-c verlengsnoer bij.

Indien er ondersteuning op komt, wil ik een koplamp die op de ondersteuningsaccu aangesloten wordt. Dan is de keuze aan kwalitatief goed koplampen zeer uitgebreid: Spanninga, BuMM, Supernova... Het achterlicht kan dan meteen mee aangesloten worden en de hele verlichting bedien je vanaf het stuur.

Kies ik om toch geen ondersteuning in te bouwen, dan wordt het wellicht een voorwiel met naafdynamo. Die kan dan ook zowel de koplamp als het achterlicht van energie voorzien. Dan kan ik meteen een naaf kiezen die geschikt is om een schijfrem te monteren. Voor het geval dat, weet je wel. Maar dan moet ik wel een wiel bouwen.

De vraag hierbij: zal de fiets voldoende gebruikt worden bij duister om die uitgaven verantwoord te maken?

Remmen

Zowel omdat ik graag bijleer als omdat het beter is: de Paseo is geschikt om schijfremmen te monteren. Min of meer toch: voorvork en frame zijn voorzien van de nodige bevestigingsogen.

Op de pedelec heb ik goede ervaringen met hydraulische schijfremmen en Shimano heeft een aantal mooie systemen voor een redelijke prijs. Nu zitten er V-brakes op de fiets. Dat remt, maar ik moet ervaren of ik het als voldoende ervaar.

De enige irritatie met de V-brakes tot nu is dat ik met mijn linkervoet geregeld tegen de remarm zit (ik ben niet groot, dus de trapboom is bijna helemaal ingeschoven). Een mogelijke oplossing is het vervangen van de cranks door kortere; een andere het vervangen van het remsysteem. De achterrem is luidruchtig. Andere blokjes kunnen daaraan verhelpen natuurlijk.

Een ernstige belemmering voor dit plan: geen van beide naven is geschikt voor schijfremmen. Een voornaaf vervangen is nog vlot te doen, maar achteraan is het een SRAM DualDrive naaf. Die worden niet meer gemaakt en het is en blijft een mooi systeem.

Komen er schijfremmen op, dan worden het wellicht hydraulisch bediende remmen met vierzuigerklauwen.

Dit is de minst waarschijnlijke aanpassing: voor- noch achternaaf zijn ervoor geschikt (maar het frame en de voorvork wel). Dat betekent dat de ombouw erg duur wordt, aangezien het meer wordt dan enkel het remsysteem.

Ondersteuning?

Een mens wordt ouder en nu ik al jaren ervaring heb met ondersteuning, maak ik daar graag gebruik van. Zou ik ook op de Paseo een Tongsheng TSDZ2 monteren? Die motor op zich is niet het probleem, maar waar laat ik de accu? Da's op de Paseo niet zo evident.

Waarom denk ik aan die TSDZ2: dit is (voor zover ik weet) de enige middenmotor voor zelfbouw waar een krachtsensor in zit. Een krachtsensor 'vermenigvuldigt' het eigen vermogen. De meest gekende motoren voor zelfbouw komen van Bafang (BBS01, BBS02 en BBSHD), maar die hebben enkel een trapsensor. Dat betekent dat de motor altijd evenveel vermogen levert, los van hoe hard je zelf trapt. Elk systeem heeft zijn eigen voor- en nadelen, maar mijn voorkeur gaat naar een krachtsensor.

In principe kan ik hetzelfde doen als met de trike en de Heinzmann pedelec: motor monteren en dezelfde accu gebruiken als op de ander fietsen. Enerzijds spaart het de aankoopprijs van nog een accu uit en anderzijds wordt die accu dan beter benut. De keerzijde is dat het dan uitgesloten is om samen met iemand een ritje te maken op twee van mijn fietsen, aangezien er slechts één accu beschikbaar is (tenzij één van die fietsen de Orca zou zijn).

Handig is de SRAM DualDrive achternaaf: 3 naafversnellingen en een cassette met 9 kransjes

Bedenkingen hierbij:

  • mocht er zo'n motor op komen, dan is de kans groot dat ik ook die zal combineren met openbronsoftware. Dat betekent ook weer een ander scherm. De interfaces kan ik voor beide fietsen gebruiken en dat is ook niet elke dag nodig.
  • de snelheidssensor wordt op het achterwiel gemonteerd. Bij een ligfiets is de afstand tussen de motor en dat wiel groot, dus is een verlengkabel nodig.
  • waar monteer je het scherm? Dat kan natuurlijk wel de fietscomputer vervangen, maar niet de navigatie (smartphone). Een onderstuur maakt stuurmontage kwetsbaar.
  • kan de versnellingsnaaf dat vermogen aan? Ik weet dat bij pedelecs met Boschmotor het koppel beperkt wordt om de naaf te beschermen (behalve bij een Rohloff, voor zover mij bekend). Maar uit ervaring weet ik dat ik bijna altijd de eerste en tweede stap van die ondersteuning gebruik. De rest amper.

Andere bedenkingen

Economie

Plannen maken om een fiets te verbouwen, is leuk. Of ze effectief uitgevoerd zullen worden, is een andere zaak. Vooreerst: de Paseo betaalde ik 150 euro. Dat betekent dat wat ik er ook aan doe, het altijd buitenproportioneel duur zal zijn. De motor bijvoorbeeld zal ongeveer het dubbele kosten. Ook een set schijfremmen monteren zou een veelvoud kosten van dat bedrag. Mocht de Paseo dan verkocht worden, moet ik me afvragen hoe en in hoever ik die meerkost kan recupereren.

'Een hobby mag geld kosten', wordt vaak gezegd. Maar het moet naar mijn mening wel redelijk blijven. Daarnaast moeten de aanpassingen zinvol en functioneel zijn. Daarbij maak ik een onderscheid tussen wat de veiligheid verhoogt (verlichting, remmen ...) en wat eerder voor comfort bedoeld is.

Mocht ik slechts één fiets staan, dan zouden de beslissingen eenvoudiger zijn. Aangezien er meer staan, kan ik telkens een fiets kiezen in functie van de omstandigheden. Anders gezegd: niet elke fiets moet geschikt gemaakt worden voor alle omstandigheden.

Nut

Tegelijk zijn dit zaken waar ik telkens mee bijleer. Dat is nuttig zo lang je die kennis nadien nog kan toepassen, hetzij voor jezelf, hetzij om anderen ermee te helpen. Indien het enkel om een eenmalige uitdaging gaat, dan heb ik wel andere katten te geselen. Maar het blijft natuurlijk fijn om te kunnen zeggen: 'dat heb ik weer eens mooi opgelost'.

zaterdag 13 november 2021

Pedelec ombouwen

Geen ligfietsverhaal deze keer, maar het relaas van het ombouwen van mijn pedelec

Dit jaar en het vorige is er niet zoveel gefietst. Sinds half maart 2020 werk ik, zoals zovelen, heel vaak van thuis uit. De vroegere 4x per week woon-werk-verplaatsingen van 46 km zijn daardoor grotendeels weggevallen.

Covid-19 leidde er ook toe dat onze bewegingsvrijheid - al dan niet vrijwillig - ingeperkt werd. Dat en nog enkele andere redenen maakten dat fietsen erg beperkt werd.

De aanleiding voor de ombouw

In het voorjaar van 2020 sneuvelde de peperdure en complexe trapas van de Heinzmann pedelec. Om het kort samen te vatten: dat is een fiets met een (geruisloze) direct drive achterwielmotor. De trap- en krachtsensoren zitten in de bottom bracket gemonteerd. Qua concept is dit prachtig: er wordt niet enkel gemeten of de trappers draaien en hoe hard je erop duwt, maar ook met de pedaalstand wordt rekening gehouden en met de hellingsgraad van de fiets (bergop of bergaf). Die as was stuk toen ik de fiets in huis haalde in oktober 2017 en die heb ik toen vervangen door een nieuw exemplaar.

In de loop van 2019 begon de fiets eigenaardig gedrag te vertonen en uiteindelijk bleek dat na minder dan 2 jaar de as weer stuk was. Meer precies: de elektronica in die as.


Wat kwam in de plaats?

Kostprijs om te vernieuwen bedroeg voor het onderdeel alleen ongeveer 180 euro. Het werk kan ik wel zelf. Omdat de kans groot is dat dit euvel zich na korte tijd zou herhalen, besliste ik de fiets om te bouwen: er kwam een Tongsheng TSDZ2 middenmotor in en een nieuw, standaard achterwiel.

De middenmotor toen die pas geleverd was

Een nieuw achterwiel en de bijhorende delen

De motorkit bestelde ik bij PSWpower. Zij leveren vanuit de EU, waardoor er geen extra kosten bij komen. Het nieuwe achterwiel en de bijhorende delen (cassette, derailleurwieltjes en ketting) haalde ik bij Kurbelix in Duitsland. Ik koos een wiel met een Shimano XT naaf en Ryde Andra 321 velg. Dit is een wiel specifiek voor schijfrem (velgrand is niet geschikt voor velgremmen). De cassette is een Shimano CS-HG 400 11 tot 32 tanden. Ik wilde grote sprongen omdat de voorste derailleur en dus de drie kettingbladen wegvielen. De sprongen mogen groter zijn: de motor vangt dat op.

Motor inbouwen

Mooi-weer-klus: motor en bedrading monteren

De montage is in principe heel simpel, maar de praktijk is vaak anders. Dat was ook hier het geval. De uitdagingen waren:

  • de kabel voor de derailleur loopt onder de trapbuis (bottom bracket) door en de motor liet niet voldoende ruimte.
  • de bedrading vanaf het stuur loopt door het frame

Bedrading door het frame leiden

De TSDZ2 heeft een koppelarm die tussen de zadelbuis en de onderste vorkbuizen vastgezet wordt. Dat was hier gelukkig geen probleem, aangezien de standaard op de achtervork gemonteerd is.

Dit kon ik combineren met de accu die ook in de trike gebruikt wordt. Daarvoor hoefde ik enkel een nieuwe baseplate (waar de accu op geschoven wordt) te bestellen. Zo kan die ene accu op beide fietsen dienen.

Ervaringen sindsdien

Die fiets wordt vaak gebruikt. Om van thuis naar Gent centrum te rijden of elders in de stad is een gewone toerfiets onovertroffen. Een stadscentrum is niet het biotoop van een velomobiel, zelfs als is het een 'stadsvelomobiel' als een E-Orca, en ook met de trike is het niet ideaal in een centrum dat doorsneden wordt door tramsporen. Voor boodschappen is dit ook een prima transportmiddel.


Daarnaast is de Orca meenemen in het busje geen evidentie. Met de trike is het al makkelijker, maar die neemt de hele achterbank in beslag, die dan dus elke keer moet plat gelegd worden. De pedelec kan gewoon achterop, op de fietsendrager.

Omgeving Cadzand

Ondertussen zijn we anderhalf jaar verder. De Heinzmann met TSDZ2 heeft er ondertussen alweer 4.000 km op zitten. Tevreden? Ja.

Problemen? 

Ja. Een hele poos maakte de motor vervelend krakende geluiden. Eerst zette ik de cranks harder vast en dat leek te helpen, maar het gekraak kwam telkens terug. Tenslotte heb ik in september de motor losgemaakt, alle bouten ingevet en de boel opnieuw gemonteerd. Meteen was het gekraak verdwenen. Op één of andere manier bewoog de motor dus in de trapbuis.

Tevreden?

Voor de rest doet de motor het zoals verwacht. Het koppel van pakweg 80 Nm is meer dan genoeg en van de ondersteuning gebruik ik vooral de eerste twee (van vier) standen. In de hoogste stand, die ik één keer probeerde, kan ik de motor niet bijhouden met het schakelen. Ook in bergop - ik deed wat ritten in de Vlaamse Ardennen met hellingen tot 16 % - is die stand te hevig.

Tweaking

Ondertussen haalde ik het nodige in huis om ook deze motor weer te personaliseren: een 'Intelligent' display dat eigenlijk voor Bafang bedoeld is en de nodige elektronica (interfaces) om het display en de controller te voorzien van openbron software.


Voornaamste doel: het rendement van de motor verbeteren en de assistentieniveaus aan mijn wensen aanpassen. Nu wordt het even studeren: de interfaces moeten van de nodige bedrading voorzien worden, de connectoren van het scherm moeten vervangen worden en dan wordt de software van het scherm en de controller vervangen. Dat wordt een winterproject.