Trikeverlichting

De lichtjes voor de trike zijn vorige maand uit China aangekomen; de beugels die ik bedacht heb, kreeg ik onlangs ook in handen.

Gisteren was het moment om de nieuwe configuratie eens grondig in de praktijk te testen. Fris, droog weer is prima om eTangens uit te laten, dus reed ik met de trike naar het werk.

eTangens, De Pinte, 14 februari 2018

Tijdens een eerste, korte testrit vorige week bleek het aluminium te glad. Door trillingen draaiden alle vier de lampen om de as. Er moest dus meer wrijvingsweerstand komen. De inspiratie kwam van Joop: zelfvulcaniserende tape rond de buisjes loste dit op.

Geef toe: nu kun je onmogelijk zeggen dat de breedte niet meer in te schatten is.

Trike en zichtbaarheid

Belle had het er in een recente post over: met een vlaggetje ben je op de trike toch beter zichtbaar. Ze nuanceert dat heel goed. Zo is het op een velomobiel onzin: een groot, gekleurd oppervlak, daar kun je onmogelijk naast kijken (tenzij achter een haag). Een trike is echter geen velomobiel.

Je moet wel een onderscheid maken tussen licht en donker. Een vlag haalt in het duister niets uit. Dan heb je licht nodig. Ja, je kunt op die vlaggenmast ook een lichtje zetten (mijn god, de prijs van dat lampje...), maar lees vooral even verder.

Dat de zichtbaarheid niet altijd optimaal is, merkte ik met de eTangens ook. Er zit een degelijke koplamp op (BuM eCyo) en een prima achterlicht (BuM Secula E).

Even terzijde: dit zijn e-bike lichten, die door middel van een spanningsomvormer hun energie halen uit de Crystalyte 36V accu die ook de motor aandrijft. Op de controller zitten aansluitingen specifiek voor de verlichting. 36 V, vandaar de spanningsomvormer, die ik bij Fietser haalde. Voor de koplamp is dat niet nodig, maar het achterlicht werkt enkel op 6 V DC. Op die manier gaan voor- en achterlicht meteen aan als ik de displayverlichting van de ondersteuning inschakel.

De verlichting

Nu is het zo dat die vorm van verlichting op een gewone (lig-)fiets prima is, maar ik zag al enkele keren andere weggebruikers schrikken als ze dichter komen. De eTangens is tenslotte bijna 1 m breed (93 cm) en dat zie je niet vanop een afstand als het donker is. Je ziet dan voornamelijk een wit of rood fietslicht. Meer niet. En plots ziet die fietser of voetganger dat die 'fiets' toch een stuk breder is...

Er zitten wel reflectoren op de spatborden, maar dat blijkt onvoldoende te zijn. De gedachten gingen aan het malen. Wat is er nodig:

• iets om de breedte aan te geven
• wit naar voor (geel mag ook), rood naar achter
• bij voorkeur op de breedste plaats: op of boven de spatborden
• zo licht mogelijk
• zo eenvoudig en ecologisch mogelijk, dus op (oplaadbare) batterijen

Er bestaan hele compacte helmlampen - wit vooraan en rood achteraan -, maar wat ik vond, werkt met knoopcellen (CR2032). Topeak heeft zo'n helmlichtje. Niet oplaadbaar, niet ecologisch en uit de kritieken maakte ik op dat de betrouwbaarheid ook wensen over liet.  Het is wel vederlicht en compact. Ik moet erbij zeggen dat de batterijtjes het, volgens opgave, tot 100 u uithouden. De vraag is blijkbaar of het geheel ook zo lang meegaat.

Topeak Headlux (foto: Topeak)

Ik kwam tenslotte weer uit bij de Raypal Comet lampjes.

Die zijn oplaadbaar via usb, wegen amper 30 g en hebben een autonomie tot 6u. In het verleden had ik al dezelfde, voor op de Alleweder als reserve. Ze voldeden prima en de oude doen bij een kennis nog altijd dienst.

Zoals gewoonlijk waren ze in China veel goedkoper. Als achterlicht uitgevoerd vind je de link hier.
Als je zo'n zaken niet dringend nodig hebt, kun je flink wat centen besparen. De levering was ook bijzonder: elk lampje werd afzonderlijk verzonden en zo kwamen ze gespreid over twee weken aan (na anderhalve maand wachten op het eerste).
De lampjes hebben enkele mogelijke instellingen: drie lichtsterktes (de minste is ruim voldoende) en twee knipperstanden.

Noteer dat deze bedoeld zijn om gezien te worden. Ik vind ze absoluut niet geschikt als hoofdverlichting: te weinig licht en niet gebundeld. Maar: je valt er wel mee op.

Montage

Nu is er wel een klein probleempje bij om het even welke verlichting ik voor dit doel kies: op de spatborden is niets voorzien om iets te monteren... Dus: hoe zet ik die lampjes vast?
Op de spatborden is geen goed idee: Brecht, bij Fietser, zei me dat al enkele klanten dit geprobeerd hadden op hun ICE trike, maar de spatbordbevestigingen waren er duidelijk niet op voorzien, waardoor de boel afbrak.

Een eerste poging, enkel met de witte lampen, bleek geen goed idee. Ik klemde de lampjes op de voorste spoorstangen.

De diameter daarvan blijkt te klein, waardoor de Comets bij een ietwat flinke schok meteen recht naar beneden wezen. Idem dito bij constante trillingen, zoals op klinkers.
Dat valt op te lossen door de buisdiameter wat groter te maken. Een stukje binnenband is daarvoor altijd een goede oplossing. Maar: zo kan ik de achterlichten niet monteren. De constructie laat niet toe om daar lichtjes te monteren die naar achter wijzen. Daarenboven zitten ze erg laag. Heel cool, maar niet functioneel.

Een volgende test bevestigde mijn vrees: die stukjes binnenband roteren mee met de lampen. Het duurde wat langer dan er zonder, maar ze bleven naar beneden draaien. De volgende stap: het begin van het rubberstrookje ook met tape vastleggen op de spoorstangen. Zo zou alles toch al vast moeten zitten. Als voorlopige oplossing is dat voldoende.

Met de extra verlichting op de spoorstangen is de trike al veel beter zichtbaar

De rode lampen vonden voorlopig een plekje op de stuurhelften. Dat is iets verder naar binnen, maar het maakt wel duidelijk dat er iets ongewoons op weg is. Een nadeel is dat de fietstassen die rode lampjes onzichtbaar maken voor wie recht achter de fiets rijdt, maar het conventionele achterlicht is dan wel zichtbaar. Wie me links of rechts wil inhalen, zal wel het rode extra lampje zien.

Zo kom ik alweer uit bij knutselwerk. De spatborden zijn natuurlijk ergens aan vastgemaakt. Bij een trike zijn dat vooraan de 'balhoofden'. Thorax heeft daar - dat is evident - weer heel degelijke bevestigingen voor gemaakt. De bovenste spatbordbeugel zit met een bout bovenop de kingpin vast en dat kan als bevestigingspunt voor een extra beugel gebruikt worden. Die beugels worden maatwerk.

Ik heb een eind aluminium buis liggen (dank je, schoonzoon) - 20 mm diameter, 2 mm wanddikte - voor wat projecten. Dat kan hiervoor toegepast worden. Dit wordt zowat een variant op de accessoiresteuntjes die je vaak op Strada's, Quests en Mango's ziet. Op een eindje buis wordt een beugel gelast, waarmee die steun dan op de fiets kan vastgezet worden. Daarvoor haalde ik een strook aluminium van 4 mm dik. Die dikte is nodig omdat de stevigheid anders niet voldoet. Een buis haalt zijn sterkte vooral uit de vorm; bij een staaf is meer materiaal nodig.

Werken aan de beugels: zagen, vijlen, plooien, boren...

De onderdelen kwamen terecht bij broerlief, want hij heeft de middelen en de kennis om aluminium te lassen.

De stukken van hierboven aan elkaar gelast

Zo kan ik de lampjes makkelijk monteren.

De huidige toestand

Ik wacht nog even af, maar vermoedelijk zal ik de afwerking nog wat verbeteren. Mogelijk verf ik de beugels in (zowat) dezelfde kleur als het frame van de trike. Nu is het teveel 'dit heb ik toegevoegd'.

Mocht het er ooit van komen, dan is daar bijvoorbeeld ook plaats voor een action cam of andere zaken geschikt voor stuurbevestiging.

Zichtbaarheid overdag

Hiervoor is de oplossing al voor handen: een vlag. Ik moet er enkel nog een aanschaffen. De exemplaren die Belle en Dave gebruiken, zien er helemaal niet mis uit. Belangrijk is ook wat de fabrikant vermeldt: dit is werkelijk 'made in Europe'. Indien het mogelijk is, koop ik graag wat lokaler. Ik wil weg nog even afwachten hoe lang ze mee zullen gaan, want Belle gaf al te kennen dat de kleur snel kan vervagen.

Dringend is het niet. De eTangens wordt vaak gebruikt op wegen waar amper volk komt en voorlopig vooral als het donker is: woon-werk-verkeer op mooie dagen.
Ik denk erover om dit jaar toch eens de reis naar Spezi te maken. Het is mogelijk dat ik zo'n vlag (met bevestiging) daar kan aankopen.

Knipperlichtjes: alweer hetzelfde...

Vorig jaar - of is het al twee jaar geleden - maakte ik een opmerking over het Axa Sport "positielicht" dat ik op de Alleweder gebruikte: hoe het toch kon dat op een fietslampje, dat geacht wordt weerbestendig te zijn, roestgevoelige schroeven gebruikt worden.

Nu zitten de Raypal Comet lampjes nog maar enkele maanden op de Orca en weer moet ik constateren dat er schroefjes gebruikt worden die snel roesten!

Hoe is het nu toch mogelijk, dat fabrikanten op zoiets eenvoudigs beknibbelen? Omdat dit allemaal erg specifieke schroefjes zijn, kun je ze niet zomaar even vervangen. Er zit dus niets anders op dan ze even losmaken, het roest te verwijderen en ze nadien met olie of iets dergelijks tegen vocht te beschermen.
Mocht daar nu gewoon RVS voor gebruikt worden... Of zouden de lampjes dan te lang meegaan, misschien?

Comet verlichting: één maand later

De aanloop is een ondertussen gekend verhaal: een aluminium buisje net achter de kap, bovenop de Orca moet dienst doen als steun voor bijkomende verlichting. Ik heb geen nood aan meer zicht - beide Cyo koplampen voldoen ruimschoots hiervoor -, maar aan meer zichtbaarheid, vooral in het verkeer, waar de verlichting van de Orca onder het zichtveld van de automobilisten komt.

Bijkomend wilde ik zorgen voor een combinatie van vast en knipperend licht, zodat de Orca nog zichtbaarder wordt in het verkeer, zonder dat het er als een mobiele kerstboom uit ziet.

De vereisten voor de bijkomende verlichting zijn dus duidelijk:

• moet kunnen knipperen
• compact en licht
• degelijk

Zo kwam ik op de Moon Comet set: een wit en een rood licht, beiden met een rubber bandje bedoeld om op de stuurstang te klemmen, maar dan wel 90° draaibaar.

De lampjes: 8 cm lang, 2 cm breed en diep (benaderende waarden)

De houder voor het licht is dan nog eens ongeveer 30° kantelbaar naar boven of beneden (klikstanden), zodat de lampen bijvoorbeeld ook op de zadelbuis ongeveer loodrecht op de weg kunnen staan.

top-verlichting in de voorlopig laatste uitvoering

Volgens de technische gegevens levert de koplamp op vol vermogen 100 lumen en het achterlicht 35. Na wat zoeken bleek een zeer gelijkende set te verkrijgen in het Verre Oosten voor zowat 1/3 van de prijs. Het is me nog steeds niet duidelijk of de door mij gekochte Raypal een kopie is van Moon (komt uiteindelijk ook van het Verre Oosten) of Moon de merknaam is die voor hetzelfde product in Europa gebruikt wordt en zo verkocht wordt met een vette winst...
Er is één verschil: bij het Moon achterlicht wordt een stukje geleverd waarmee je het onder een fietszadel kunt bevestigen in plaats van op een buis. Daar heb ik dus niks aan.

De set is ondertussen ruim een maand in gebruik. Wat geeft die nu in de praktijk?

Elke lamp beschikt over een aantal instellingen:

• 100% continu
• 50 % continu
• 25 % continu
• uit
• 100 % knipperend
• 50 % knipperend
• stroboscoop (snel knipperen)

Eigenaardig genoeg heeft het vermogen blijkbaar weinig verband met de autonomie: beide lampen houden het 5 à 6 uur uit, waarna ze opnieuw geladen moeten worden. Ik vermoed dat ze eerder allebei 100 lumen zijn, maar met een verschillende lichtkleur: er is namelijk ook een "koplamp"-versie van het rode licht, die 100 lumen produceert.

In de praktijk gebruik ik ze allebei in de stand "50 % knipperend" en enkel binnen de bebouwde kom. Het hele eind langs het jaagpad (ongeveer 20 minuten of de helft van de verplaatsingstijd) schakel ik ze uit, want daar hebben ze geen nut. Eén keer per week worden de lampen opnieuw opgeladen. Dat doe je door ze via een (mini-)usb-kabel aan een voeding (niet meegeleverd) te hangen. In mijn geval laadt ik ze op via de pc op kantoor. Dan is er ruim tijd om dat te doen.
Voor het gewicht hoef je het ook niet te laten: 31g per lamp is zo goed als niks.

Sinds die lampjes op de Orca zitten zijn er absoluut geen opmerkingen meer gekomen over slechte zichtbaarheid: het werkt dus wel degelijk. Wie zou twijfelen over de degelijkheid van de bevestiging: die houdt het ook. De lampen draaien niet om de buis, vallen er niet af, werken gewoon zoals het hoort.

Er zijn ook nadelen aan verbonden, maar die kende ik vooraf:

• om ze in en uit te schakelen moet ik uit de Orca stappen, want de schakelaar zit op de lampen
• de autonomie is met 5 uren niet echt groot: een hele dag met de lichten aan rijden kan niet, tenzij indien ze aan een externe (5V) accu gekoppeld zouden worden, wat dan weer een praktisch probleem is. Dat is de keerzijde van de keuze voor licht gewicht.
• ze zijn afneembaar, dus kunnen ook anderen ze van de Orca halen (weinig kans, maar je weet nooit) 
• Zelfs op half vermogen vind ik dat ze te veel licht geven. Vermoedelijk was een kwart van dat vermogen ook voldoende: een stand 25% knipperend was welkom geweest.

De conclusie: de Comets doen wat ik ervan verwachtte, maar het kan nog beter.

Tegen volgende winter wil ik een systeem uitwerken waarbij enkele (knipperende) leds rechtstreeks in de buis verzonken zijn en gevoed worden door de boordaccu (12V). Met het toevoegen van een schakelaar op het verlichtingspaneel zouden die van binnenuit schakelbaar moeten zijn. De lichtsterkte mag veel minder zijn dan wat ik nu heb, maar ze moeten wel elk over zowat 180° zichtbaar zijn.

Voor de schakelaar is nog plaats op het paneel. De bedrading kan, net als die voor de knipperlichten, door het subframe geleid worden tot net onder de aluminium buis: compleet onzichtbaar dus. De uitdaging zal voor mij liggen in het elektronische gedeelte - daar heb ik weinig tot geen kaas van gegeten - en in het verzamelen van de juiste onderdelen.

De voordelen zijn dan duidelijk:

• esthetisch beter dan afneembare verlichting (veel soberder)
• minder kans op diefstal of verlies
• langere autonomie (op 6,75 Ah accu)
• van binnenuit schakelbaar
• theoretisch minder luchtweerstand

De "mast" op zich is in de laatste uitvoering quasi perfect en geeft geen enkel probleem. Nu lijkt die gewoon deel uit te maken van het ontwerp van de Orca en dat is heel wat beter dan de eerste pogingen.