Om de zoveel tijd

... barst de discussie weer los: fietshelmen, ja of neen?

Nu is de kat de bel aangebonden door een neuroloog, die vindt dat jongeren tot 16 verplicht een fietshelm zouden moeten dragen. En meteen vallen velen hem bij, vooral mensen die niet veel fietsen, lijkt het. Meestal is de invalshoek "wij, automobilisten, hebben veel verplichtingen, dus moeten de andere weggebruikers die ook krijgen".
Merkwaardig is dat in de discussie de zin of onzin van een helm zelfs niet in vraag gesteld wordt. Er is nochtans heel veel over te lezen. Hier bijvoorbeeld.

Vanuit de visie (en het beroep) van de man is zijn pleidooi logisch, maar daarbij wordt heel wat vergeten. Voorbeelden uit het buitenland (Australië is het gekendste) duiden erop dat een helmplicht dramatische gevolgen heeft voor het mobiliteitsgedrag. Het eerste resultaat is dat je mensen de auto in jaagt. Als je weet dat geregeld fietsen de levensverwachting met 2,5 jaar verhoogt, weegt dat op tegen het eventuele risico van ongehelmd te fietsen. Enfin, ik wil de argumenten niet nog eens herkauwen. Wie bezig is met fietsen en mobiliteit, die kent ze wel.

Let wel: ikzelf heb niets tegen fietshelmen. Sinds kort draag ik er ook één als ik denk flink door te raggen met de Orca of de Kobra. Het probleem is het betuttelende "het zou verplicht moeten worden". En onvermijdelijk wordt de link gelegd met de verplichting om een veiligheidsgordel te dragen in de auto. Dat is echter een compleet andere discussie, want hiervoor is onomstotelijk bewezen wat het resultaat is. Dergelijke zaken zijn geen geloofskwesties. Dit moet onderzocht worden. Het wordt ook onderzocht en de resultaten zijn makkelijk te vinden, maar mensen blijven stellen "en toch geloof ik...".

Het voordeel van zo'n voorstel is dat de zaak weer in de actualiteit komt. Het nadeel is - zeker met de profileringsdrang van politici nu er hier weer verkiezingen op de agenda staan - dat het kan leiden tot haastige beslissingen met een averechts gevolg.

De Fietsersbond heeft in elk geval al een antwoord gegeven waar ik helemaal achter sta.

Goed idee? De praktijk bewijst wat anders

Voor een aantal zaken is het handig om het totale aantal verreden kilometers van een voertuig bij te houden: onderhoud, levensduur van de banden, ...

In de E-Orca gebruik ik een Garmin Oregon 450 als fietscomputer - en uiteraard ook als gps als dat nodig is -, maar die houdt geen totalen bij. Elke keer als ik de gegevens reset, geldt dat voor alles. Je kunt niet selecteren wat wel en wat niet gereset moet worden. Foei, Garmin.
Daarnaast is er een display dat gekoppeld is aan de e-assist. Die teller houdt wel een totaal bij, maar enkel een totaal van de kilometers verreden met de ondersteuning ingeschakeld.
Dus wilde ik een eenvoudige fietscomputer om het algemene totaal bij te houden en om als dagteller te gebruiken. Op de bukker en eFAW zitten Sigma computers en dan is het makkelijk om dezelfde logica te gebruiken. Die Sigma's bewezen ook hun degelijkheid op die fietsen. Als ze jaren na elkaar, in weer en wind, zomer en winter, hun werk doen en het enige onderhoud bestaat uit het af en toe wisselen van het batterijtje (minder dan jaarlijks), dan is de kwaliteit goed te noemen. De keuze viel op een Sigma BC12.12 STS.

Dat is een draadloos exemplaar omdat zoiets in een velomobiel toch wat makkelijker is, zeker in combinatie met de grote opengaande kap. De draden zijn doorgaans toch te kort.

Eind januari werd de Sigma gemonteerd en op 8 februari, na een rit met de Gentse Liggers, bleek hij het niet meer te doen. De reden was snel gevonden: de draadloze sensor was ergens onderweg verdwenen. Ik had die met twee tie-wraps vastgezet, waarvan er nog eentje op de veerpoot zat met een stukje plastic eraan vast. De rest van de sensor was spoorloos. Ik bestelde dan maar een nieuwe sensor (€ 17,85) en zette die met een meegeleverde elastiek op dezelfde plaats vast. Het vertrouwen was ondertussen al flink geminderd, want tussen de ingebruikname van de Sigma en die befaamde rit was de sensor er al nog eens afgesprongen. Toen had ik hem voor de garage teruggevonden. Het vermoeden was dat de elastiek niet goed genoeg was en daarom waren de tie-wraps in de plaats gekomen.

Vorige week viel de snelheidsaanduiding plots weer weg, tijdens een boodschappenrit in het stadscentrum. Ik herinnerde me een ongewoon geluid bij het nemen van een krappe bocht en reed terug. Jawel, op de plek van de krappe bocht lag de sensor op het asfalt, onbeschadigd.
Gisteren, net voor de poort, sprong de sensor er met een luide knal weer af. Deze keer is het alweer einde oefening: de helft van de bevestiging (een soort geul waar de elastiek achter haakt) is afgebroken.

Onderaan, aan de voet, zie je sporen van een afgebroken deel

Ik kan nu wel, zoals bij de vorige, de elastiek vervangen door twee tie-wraps, maar wellicht verleng ik de levensduur hiermee met niet meer dan enkele weken, waarna ook die verbinding het zal opgeven.

Conclusie: zowat € 60 goed voor de vuilbak. De oorzaken:

• vermoedelijk is de afstand tussen veerpoot en wiel niet constant, misschien zit er onder belasting zijdelingse beweging op de velg.
• de afstand tussen sensor en magneet mag niet meer dan 5 mm bedragen, waardoor er niet veel moet gebeuren om contact te maken.
• de basis van de Sigmasensor is erg smal uitgevoerd, waardoor niet de elastiek maar de sensor zelf het zwakste punt is. De basis van die sensor is echt fragiel gemaakt. Bij de vorige generatie (DTS) was dat toch even anders.

De Sigma is quasi nieuw en nu ik weet dat het systeem niet geschikt is voor de Orca, zal ik het een tweede leven geven op de Kobra. Daar zit nu een ingewikkelde fietscomputer van een B-merk op, die ik wat graag door iets beters (qua bedieningslogica en schermkwaliteit) vervang. Hopelijk houdt hij het daar langer uit.
Voor de Orca wordt de fietscomputer vervangen door een spreadsheet op de pc tot ik een degelijke oplossing vindt.

Zalig weertje

Maandag werd de Orca een cabrio, net als vorige donderdag op de weg terug van het werk. Er was schitterend weer aangekondigd, bijna lente, dus werd het dakje thuis gelaten.
's Morgens zat het schuimdeksel er wel op, om de frisse ochtendwind uit mijn gezicht te houden. Het deksel op zich is dan van minder belang; het gaat vooral om het minivizier dat erop zit.

In die omstandigheden rij ik met de Giro fietshelm (lekker comfortabel ding) en een (fotochromatische) zonnebril. De eerste omwille van de veiligheid, want er is zelfs geen dakje om mijn hoofd te beschermen en het tweede om allerlei rondvliegend spul uit mijn ogen te houden.

's Avonds ging ook het schuimdekje eraf. Dat maakt het zicht nog ruimer, maar de Orca wordt ook lawaaieriger: het is duidelijk dat het viziertje de wind van het hoofd weghoudt. Daarnaast is het ook mogelijk dat de fietshelm een rol speelt in het lawaai. Dat moet ik ook nog even testen.

De verwachting werd ingelost: een prachtig rozerood gekleurde lucht aan de oostkant kondigde de zonsopkomst aan. 

En even later kwam de zon boven de einder.

Tussen 7 en 8 is het momenteel schitterend rijden. Kan het nog beter dan door zo'n schilderij naar het werk fietsen? De werkweek is prachtig gestart.

Feestje!

Neen, niet bij mij, maar bij Fietser. Toen ik daar de voorbije week langsging, stond in de werkplaats WAW 200 te blinken.

Nummer 200 is een "special edition": de basis is namelijk de RAW (race-WAW), maar dan met Rohloff, CardioDrive (elektrische ondersteuning bij het aanzetten) en bekleding met akoestisch vilt. Een bio-elektrische hybride van geen 35 kg: een RAW weegt zowat 26 kg, de elektrokit, Rohloff en het vilt zorgen voor het meergewicht.

Tijd voor een feestje bij Fietser, dus. 200 WAWs is al niet niks. Als je de eerste versie vergelijkt met wat er nu geleverd wordt, is de afwerking met sprongen vooruitgegaan en is de velomobiel heel wat gebruiksvriendelijker geworden. De basis blijft natuurlijk de spartaanse racemachine van weleer en die is op het vlak van comfort geen concurrentie voor de Orca, maar als het op rijsensaties en bochtenstabiliteit aankomt, zal de WAW het met ruime voorsprong halen.

Wat ook niet te vergelijken valt - maar ik doe het bij deze toch - is het gekozen systeem voor de ondersteuning.
Om te beginnen is dat bij Fietser veel goedkoper: € 1000 voor de hele kit (niet ingebouwd voor die prijs) tegenover € 2.350 (ingebouwd). Het concept is dan ook totaal verschillend: bij de WAW regel je de stroom met een draaigreep (een "gas"hendel) en gebruik je de motor in principe enkel om de massa in beweging te krijgen; bij de E-Orca wordt een koppelsensor gebruikt en regelt het eigen vermogen de motor. Dat wil zeggen dat hier het principe van de meeste e-bikes gevolgd wordt: je stelt een ondersteuningsgraad in (x % van het door de fietser geleverde vermogen) en de elektronica regelt de rest. Je hebt dus eerder continu ondersteuning, waardoor de E-Orca automatisch meer gebruikt maakt van de elektromotor, waar de WAW meer de spierkracht benut.

Het systeem bij Fietser reageert ook directer, bruter, dan dat van Flevobike. Dat eerste was ook wat in mijn eFAW gebruikt werd en het moet gezegd: met de mechanische kant waren er nooit ofte nimmer problemen. De moeilijkheden die ik ondervond, waren te wijten aan de slechte kwaliteit van de accu, maar van Cyclone als acculeverancier zijn ze al jaren afgestapt.
Ook op het vlak van de e-drive merk je de aandacht (of net niet) die de ontwikkelaars besteden aan het gewicht. Het hele pakket bij Fietser weegt nog geen 6 kg, terwijl de accu bij Flevobike alleen al 5,5 kg op de weegschaal zet... Anderzijds neemt het accupak van Flevobike geen bagageruimte in beslag (wordt voor het zitje op het kettinghuis vastgezet), terwijl dat bij de WAW "ergens" in de fiets gelegd wordt. Gewicht versus afwerking, zou je kunnen stellen.

Als besluit dit: waar de Orca het etiket "traag" meesleept uit het verleden, hoort bij de WAW "matige afwerking". Beide labels kloppen al lang niet meer, maar zetten nog altijd een stempel op het imago van deze velomobielen. Het is nog in zover terecht dat de Orca nooit de snelheid en bochtenstabiliteit van de WAW kan benaderen en dat de WAW niet de praktische inzetbaarheid van de Orca biedt, maar dat heeft in de verste verte niet meer te maken met gebreken, eerder met de gemaakte ontwerpkeuzes.

Zwaar leven - het vervolg

Met die snee in de rechter Tryker vertrouwde ik het niet meer. Met wat pech kwam daar weer wat in terecht en dan zou het echt panne zijn. Beide wielen werden dus van de Orca gehaald en met water en een oude afwasborstel schoon geschrobd. Dat had enkele doelen:

• proper materiaal betekent aangenamer werken.
• met alle modder eraf is de totale schade duidelijker.
• ook de velgen zaten onder de modder en bij het wisselen van banden is het risico op die manier groot dat er steentjes en zandkorrels in de velg terechtkomen. Dat is niet zo gezond voor de binnenbanden, kan ik me voorstellen.

De Trykers werden eraf gehaald en Hutchinson Greenvilles kwamen in de plaats.

Even zien hoe die goedkope, smallere bandjes presteren. De rubbersamenstelling voelt wel harder aan dan die van de Trykers.

Het loopvlak (gerecycleerde foto van eFAW)

De Trykers liggen voorlopig even opzij, maar komen er zeker weer op. Tenslotte heb ik nog een derde exemplaar liggen: de vroegere achterband. Die is al een poosje vervangen door een Schwalbe CX Comp.

De beschadigde Tryker werd grondig geïnspecteerd; hier en daar plukte ik een glaskorreltje uit het loopvlak (veel minder dan wat het op de foto leek) en de snee werd bekeken. Het goede nieuws: hoe diep die ook leek, het was zeker niet door en door. Het loopvlak ziet er eigenlijk nog erg goed uit voor de rest: er is amper slijtage te merken en de dikte ziet er ook prima uit. De snee is gedicht met cyano-acrylaatlijm (secondenlijm) en dat lijkt toch wel te houden.

Zoals gesuggereerd, zal ik de sporing nog controleren, maar op het oog is ook wat dat betreft niets fout met het loopvlak.

Zwaar leven

... dat van een fietsband.

Mijn oog viel op iets ongewoons aan de rechter band.

Van dichtbij bekeken zag het er wel verdacht uit.

Dat lijkt tot op de antileklaag te lopen, maar die heeft het wel gehouden: geen lek. De band heeft er ondertussen al 2000 km op zitten (net als de hele Orca), dus dat valt nog mee.

2014: reisplan

Eén van de voornemens voor dit jaar is een flinke fietsreis maken: in de zomer wil ik tot in Zuid-Bretagne fietsen. Dat is niet overweldigend ver, maar pakweg 800 km enkel is ook niet niks. Vooral: zoiets heb ik nog nooit gedaan. Tot op heden maakte ik met de velomobiel of de Kobra enkel dagtrips, meer niet. In een ver verleden was er wel een reis naar Wales, samen met mijn broer, met oude stadsfietsen (Sturmey Archer achternaaf), maar dat is het zowat op het vlak van fietsreizen. Het is tijd om de draad weer op te pakken.

Fietsen, met de E-Orca, is niet het doel (ter plaatse raken wel), maar het maakt wel dat de verplaatsing op zich ook al reizen, ook al vakantie wordt. Alleen al de voorbereiding staat garant voor uren plezier.
Er is een deel van Eurovelo 4 dat past in de plannen, maar jammer genoeg bestaat die route nog maar grofweg op een kaart. Hier en daar kan ik gebruik maken van delen van de Voies Vertes. Ook via Routeyou zijn geschikte stukken te vinden die dan aan elkaar moeten gebreid worden.  Ik denk dat ik informatie zal inwinnen bij de Franse ligfietsers. Zij beschikken tenslotte over voldoende terreinkennis en weten ook of de routes voor een velomobiel geschikt zijn.
Dat wordt uitzoeken dus en hopen dat de tracks allemaal leesbaar blijven op de gps.

Voor de route zijn er wel wat mogelijkheden. Voor de heenweg zou ik graag een heel eind langs de kust rijden; zowat van Abbeville tot Caen (Normandische kust), in de hoop dat het daar niet te druk is.



Voor dat deel is Eurovélo 4 "bientôt disponible" (binnenkort beschikbaar). Hopelijk is "bientôt" nog voor de zomer, zodat ik er gebruik van kan maken. Daarna steek ik door tot aan Avranches (Mont Saint-Michel). 



Vanaf Saint-Malo (iets verder langs de kust) tot dicht bij Vannes - aan de Golfe de Morbihan - kan het traject via de Voies Vertes lopen. 



Als het zo uitkomt, trek ik daarna verder tot in Nantes, waar de huidige eigenaar van eFAW woont. Nantes is trouwens een stad die hard aan de weg timmert wat betreft fietscultuur in Frankrijk.
Van daaruit begint dan de terugweg: tot aan Orléans langs de route "Loire à vélo" (als dat haalbaar is).



Dit is een uitgestrekte fietsroute die de oevers van de Loire volgt: een brede, statige rivier met, zoals gekend, talloze kastelen. Van daaruit moet ik een route uitstippelen die me ten oosten van of door Parijs tot in Gent brengt.



Dat is nog een heel eind: zowat 400 km

Het lijkt me beter dat dit voorafgegaan zal worden door minstens één korte reis (weekend) om de haalbaarheid van het plan te beoordelen. Aan het huidige tempo zal ik tegen april of mei naar Dronten moeten voor het 5000 km nazicht van de E-Orca en dat wordt dan de gelegenheid voor die meerdaagse trip.

De reis zelf moet geknipt worden in trajecten van zo ongeveer 150 km, zodat ook met wat vastrijden en hindernissen de afstand haalbaar blijft. Ook campings moeten vooraf uitgezocht worden, zodat ik zeker ben van bijvoorbeeld stroom (om accu's te laden).
De ervaring leert me dat het hiervoor beter is om - bij de heenweg - even van de kust weg te gaan: campings dicht bij de kust zijn dikwijls heel erg duur voor wat ze bieden en heel druk in het hoogseizoen. Als je enkele kilometers landinwaarts trekt, worden de prijzen meteen anders en is de accomodatie meestal ook uitgebreider en verzorgder.

De trip in Bretagne in mei 2013 leerde me dat Franse fietsroutes, zoals ook op veel andere plaatsen, uitgestippeld zijn als recreatieve routes. In Bretagne was dat dikwijls op een halfverharde ondergrond van dolomiet.

Daarnaast zijn het - door die recreatieve inslag - meestal niet de kortste routes en daarenboven worden ze versperd door hekjes, waar de combinatie velomobiel + fietskar geheid problemen mee krijgt. 

Een halfverharde ondergrond betekent ook meer rolweerstand en dus een lagere kruissnelheid. Dit is niet wat je zoekt om lange afstanden te fietsen; daarvoor heb je eerder functionele fietsroutes nodig, maar liefst ook nog wat mooi. Het is namelijk niet de bedoeling om in recordtijd ter plaatse te raken, maar om te genieten van het landschap onderweg.

Ook op logistiek vlak moet nog wat geregeld worden. Kamperen betekent dat toch wat spullen mee moeten: een tent, een slaapmat en slaapzak als absolute minimum, maar ook wat elementaire kookspullen, servies, bestek, ... Dan volgt nog alles wat met mobiliteit te maken heeft: herstelkit, reserveband(en), pomp, laders voor de accu's, ... Omdat ik ter plaatse ga zeilen, moet ook daarvoor de geschikte kledij mee.
Ondanks het behoorlijke bagagevolume van de Orca zal dit niet volstaan, vrees ik. Dus komt er achter de Orca een fietskar, vermoedelijk een Radical Cyclone (waar de Orca trouwens op voorzien is).

Foto: Radical

En natuurlijk moet ook die combinatie vooraf getest worden, zodat ik een idee heb van een haalbare kruissnelheid, het daaraan gekoppelde gemiddelde en de mogelijke dagafstanden.
De rit naar Dronten zal dus wellicht een korte kampeertrip worden.