Nog kettingwerken

Vorige week heb ik ook een aardig eindje afgefietst met de Birdy. Da's een leuke afwisseling en voor gecombineerde verplaatsingen met de trein net iets handiger dan een velomobiel.

Maar het regende en veel vuil dat het voorwiel opwerpt, komt op de ketting terecht. Het achterwiel gooit daar nog een pak zand en modder bij en binnen de kortste keren heb je een knarsende ketting en tandwielen.
Dus werd zondag ook dat onder handen genomen:

• met een apparaatje en ontvetter de ketting reinigen

• droogwrijven met een doek en dan met de compressor het grootste vuil van tussen de kransjes blazen
• met fijne olie smeren
• weer afwrijven met een doek, zodat het laatste vuil er ook afkomt
• met kettingolie smeren

Nu loopt de fiets weer helemaal zacht, zonder hoor- en voelbaar geknars in de overbrenging.

Het nadeel van een vouwfiets is dat de ketting volledig onbeschermd is en dus snel, heel snel, vuil opneemt. Door de kleine (18") wielen hangt de ketting lager en de derailleur met lange kooi versterkt dat nog. Hierdoor schept die bijna het vuil van de grond.

De levensduur zal op die manier wellicht beperkter zijn dan van andere fietsen. Riese und Müller spreekt van 1.500 tot 3.000 km. Dat is niet zoveel.

Onderhoud (2)

Omdat ik mijn velomobiel van buiten en (vooral ook) van binnen wil kennen, besloot ik na wat nadenken en bekijken van de transmissie het onderhoud toch maar grondig aan te pakken. De hele aandrijflijn moest dus gedemonteerd worden. Na een jaar rijden en bijna 10.000 km vind ik dit wel op zijn plaats.

Dat houdt in eerste instantie in: de ketting eraf halen. Gezien de vele smurrie die eraan gekoekt is, is dit een smerig werkje. Een velomobielketting (of een ligfietsketting) is extra lastig, want zo ongeveer drie fietskettingen lang !  Alles waar de schakels mee in contact komen wordt bedekt onder een zwarte, vettige laag.

eFAW werd vorig jaar uitgerust met SRAM PC 971 kettingen, met drie PowerLink schakels. Een keer zo'n schakel gevonden, is het relatief makkelijk om de ketting open te maken en van de fiets te halen.

Om die dingen proper te krijgen, haalde ik 1 L "werkplaatsontvetter". Daarvan goot ik ongeveer de helft in een bakje, waarna ik de hele ketting erin deponeerde. Na een poos geweekt te hebben, werd de ketting eruit gehaald en opgehangen. Zoiets doe ik buiten, zodat wat er ook afdrupt en spat niet overal in de garage terechtkomt.

Met een oude verfborstel werd het meeste vuil eraf geschrobd, met veel ontvetter erbij. Zo verschenen ook de twee resterende slotjes van onder de smurrie en dus werd de ketting in drie gedeeld. Na een nachtje uitdruppen en opdrogen werd alles met een vod schoongewreven. Dan vulde ik een teil met zeepsop en met een oude afwasborstel werd het resterende vuil verwijderd. Na nog eens schoon- en droogwrijven waren de kettingen bijna weer als nieuw.

Ik kan me voorstellen dat een fietsenmaker hier niet aan begint; die steekt meteen nieuwe kettingen, want het reinigen vraagt veel tijd en is dus een dure opgave.

Positief: de kettingslijtagemeter toonde aan dat het ding nog een poosje mee kan en dat had ik niet verwacht.

SRAM PC971 is een ketting voor een 9-speed cassette, dus eigenlijk niet echt geschikt voor eFAW (versnellingsnaaf). Zodra die versleten is, zal ik als vervanging een single speed ketting gebruiken; die zou nog langer moeten meegaan.

Ook de kettingspanner - van onbekende origine - werd uit eFAW gehaald, gedemonteerd en schoongemaakt. Die kettingspanner is een noodzaak omdat eFAW (vermoedelijk vanaf het begin ?) met een versnellingsnaaf uitgerust is. Een derailleur heeft zijn eigen spanner; bij een versnellingsnaaf is het een noodzakelijke toevoeging, zeker in combinatie met de lange ketting van een ligfiets en het geveerde achterwiel.

Kettingspanner in onderdelen

Kettingspanner geassembleerd

Omdat er steeds meer geknars te horen en te voelen was, haalde ik dan ook maar de trappers, cranks en kettingbladen van de bracketas en zo konden ook de bladen netjes opgepoetst worden.

Ook de kettingbuizen en -rollen kregen een beurt. Zo zou de hele aandrijflijn volledig gereviseerd moeten zijn. Hopelijk rijdt eFAW weer wat vlotter hierdoor.

Op de Alligt-kettingrol die vorig jaar in eFAW gestoken werd, blijken al wat tandjes afgesleten te zijn, maar voor de rest is de rol in goede staat, dus wordt die ook behouden.

De kettingbuizen worden netjes uitgekuist en daarmee zou alles weer in orde moeten zijn.

Al bij al vroeg dit karweitje meerdere uren werk, maar een korte testrit - een blokje rond, meer niet - maakte duidelijk dat de aandrijving alvast veel stiller geworden is. Het geknars dat ik hoorde en voelde is verdwenen: vermoedelijk was de oorzaak enkele bladbouten die niet helemaal vast zaten.

Wat ik wel wil vervangen, later dit jaar, is de rol op de achterbrug. Die schijnt behoorlijk wat weerstand te geven en ook weer in combinatie met een versnellingsnaaf is een kettingwiel een betere oplossing: de ketting hoeft niet heen en weer te bewegen zoals bij een derailleur.

Bij Elfiets.nl vond ik kunststofwielen in vele diameters, waardoor aan de achterbrug geen aanpassingen zouden moeten gebeuren. Een voordeel is dat die wieltjes gelagerd zijn: de huidige kettingrol draait op de 8mm bout, ongelagerd, en dat gaf in het verleden geregeld problemen. Een degelijk gelagerd systeem zou veel minder gevoelig moeten zijn dan wat er nu in zit.

Onderhoud

Met eFAW nadert de teller de 10.000 km (door mij afgelegd sinds de aankoop) en dat betekent dat ik stilaan gevoel krijg voor de onhebbelijkheden van mijn velomobiel.

Zoals gezegd, heb ik in het weekend het kransje vervangen door een 19T exemplaar en bij die werken keek ik enkele zaken na, want ik merkte dat er meer energie nodig was om dezelfde snelheden te halen. Veel zit er niet tussen mijn fietsschoenen en de ondergrond, dus hoef ik niet ver te zoeken.

De bandendruk was rondom gezakt tot zo'n 2 bar. Lekker comfortabel, maar het rendement gaat op die manier wel achteruit. Alle banden kregen wat lucht bij, tot de druk 3,5 bar bereikte. Nog steeds comfortabel, een beetje lawaaieriger en vooral een snellere fiets.

Een andere duidelijk voelbare oorzaak (volgens mij toch) is een vuile en droge ketting. Tussen de schakels zit alweer heel wat smurrie en ook de kettingspanner ziet er niet echt netjes uit: zwarte pakken vuil, samengeklit met olie, hinderen de ketting ook daar. Tijd dus om dat weer onder handen te nemen.

Wat ik tot op heden niet vond is een efficiënte methode om de ketting van eFAW te reinigen. De hulpmiddelen die op de andere fietsen bruikbaar zijn, zijn hier niet van toepassing: geen derailleur om een toestelletje met borstels aan te hangen en teveel kettingbuis. Ook een goed reinigingsproduct heb ik nog niet. Experimenten in het verleden met benzine liepen falikant af: dat reinigt en ontvet wel degelijk, maar het ontvet zo goed dat ook binnenin de schakels de smering weg is. Nadien is de ketting binnen de kortste keren goed voor de vuilbak.

Dit kan dus niet

De methode die ik onlangs toepaste op de Kobra - smeren met dunne olie die alle vuil loswerkt - valt ook te overwegen, maar het nadeel is dat alles van de ketting weggeslingerd wordt. Het interieur (en mijn benen) krijgt dat allemaal te verwerken.Ook niet ideaal dus.

Een vereiste voor de volgende velomobiel wordt in elk geval een (nog) beter afgeschermde ketting. Anderzijds: 10.000 km met een ketting waar veel vermogen op komt te staan (ook de Cyclonemotor drijft het achterwiel aan via diezelfde ketting) is al bij al niet slecht !

Binnenkort meet ik de ketting eens op met het nieuwe speeltje en dan weet ik beter in welke conditie ze verkeert.

onderhoud en aanpassingen

De Sigma fietscomputer was deze week geleverd. Zoals ik wist, was de kabel te kort. Sigma levert de basis met kabels van 90 of 120 cm, maar bij de computer zit telkens eentje van 90. 120 cm was prima geweest, dus moest ik er 30 cm tussen solderen. Da's snel gedaan.

Er zaten twee elastieken bijgeleverd; eentje van 32 mm om de basis op het stuur te klemmen en eentje van 42 mm om de sensor op de vork te zetten. Je kunt het al raden: aangezien de basis niet op het stuur, maar op de centrale buis moest komen, die een diameter heeft van 50 mm, lukte dit alweer niet. Geen nood: tussen de fietsonderdelen in huis lag nog een extra grote elastiek, dus dat werkte ook. Nu zit de computer mooi in het zicht.

Het volgende is bij benadering het zicht vanuit het zitje:

Enkel de trapfrequentiesensor moet nog nageleverd worden.

Een tweede taak dit weekend was het kuisen en olieën van de ketting. Eerst moest die grondig gekuist worden. Daarvoor heb ik een systeempje van Barbieri liggen:

 

Volgens de handleiding vul je dit met "biodegradable chain cleaner". Al getest: doet niet veel. Ik vul dit dus met benzine. Daarmee komt alles van de ketting (ook het smeermiddel). Dat gebeurde gisteren. Nadien liet ik de ketting helemaal drogen (aardig benzinegeurtje in huis: de garage maakt deel uit van de woning) en vanmorgen werd ze gesmeerd. Daarvoor haalde ik deze week ook een nieuw smeermiddel in huis: No Flat Joe's Nano Lube. Geen spuitbuis, maar een druppelsysteem. Eén druppel per schakel zou voldoende moeten zijn. We zullen zien. Een voordeel is alvast dat je geen verlies hebt, terwijl je bij een spuitbus heel wat smeermiddel naast je ketting spuit.

Morgen even testrijden en ondertussen ook de gps monteren, om de computer te ijken.