Battle: Philips SafeRide 60 lux vs BuM Luxos U

Intro

Ik wil het even over dynamoverlichting hebben. Niet direct iets voor de velonauten (hoewel het wel kan), maar voor vele andere fietsers is het erg handig. Dynamoverlichting, liefst gecombineerd met een naafdynamo, is erg betrouwbaar en je hebt het altijd bij.

Toen Philips enkele jaren geleden opnieuw verscheen op de markt van de fietsverlichting, kwamen ze langs de grote poort binnen. De SafeRide koplampen werden meteen bij de besten beoordeeld en ook hun achterlichten waren een verfrissing in positieve zin.
We weten het: Philips haakte ondertussen alweer af. Ging het veroveren van de markt niet snel genoeg? Was de concurrentie te groot, de winstmarges te klein? In elk geval: de productie is gestaakt. Maar dat neemt niet weg dat ze goede fietsverlichting bedachten.

Busch und Müller is een oude gekende op dat vlak. Veel fietsen worden af fabriek met een BuM verlichting uitgerust. Ze hebben eveneens de naam degelijke producten op de markt te brengen, met hun beste net onder het niveau van Schmidt (Edelux) en Supernova. Nu zou de IQ-X ook wel op dat (afwerkings-)niveau kunnen zitten, maar daar hebben we het niet over.

De Philips SafeRide 60 lux dus, versus de BuM Luxos U.

Philips SafeRide

BuM Luxos U

Prijsklasse

Laten we hier maar meteen mee starten.

Dit zijn de richtprijzen.
De Philips kostte bij het verschijnen € 89. Da's niet min volgens velen die Hemalampjes wellicht net haalbaar vinden qua prijs, maar het verdwijnt in het niets naast wat je voor een Luxos U overhandigt: € 189,90. Da's net 100 euro meer!

Verschillen

Dat prijsverschil moet ergens zitten.
Bij Philips hielden ze het simpel: een koplamp met een aan/uit-schakelaar en bedrading voor de aansluiting van een achterlicht. Dat is het.

De behuizing is uitgevoerd in aluminium en dient meteen als koeling voor de twee Luxeon Rebel LEDS. 2x 3W: dat moet licht geven!

BuM trok voor de Luxos U alle registers open. Dit is niet zomaar een koplamp: je hebt er een bedrade afstandsbediening bij en een usb-voeding voor op het stuur.

Zowel op de achterkant van de lamp als in de afstandsbediening zitten kleurige leds om de status aan te geven. Er zit geen condensator in voor het standlicht, maar een bufferaccu(tje). Het lichtpatroon bestaat uit twee verschillende patronen, waartussen omgeschakeld wordt in functie van de snelheid: meer licht dichtbij als je traag rijdt, meer licht verderop als het sneller gaat. De snelheid waarbij dit gebeurt, kun je ook nog eens zelf instellen. Dan is er nog een 'floodlight', waarmee je tijdelijk van 70 naar 90 lux opschakelt. En op de usb-voeding licht een rode led op zodra die klaar is om stroom te leveren.

Gelukkig hebben ze bij BuM ook meer verstand van handleidingen dan bij Philips, of ze deden er alvast meer moeite voor: bij de SafeRide zat enkel een soort striptekening voor de montage. BuM levert een behoorlijk volledige en begrijpelijke handleiding in meerdere talen. Dat is nodig ook, met alle functies die in de lamp verwerkt zijn.

Lichtbundel

Beide zijn koplampen zoals ik ze graag heb: met een duidelijk afgekapte bundel en een optiek die het licht over een groot vlak verspreidt. Een afgekapte bundel heeft enkele voordelen op de weg:

• je verblindt er geen tegenliggers mee (indien goed afgesteld)
• alle licht van de led(s) wordt nuttig gebruikt. Bij 'lichtkanonnen' of veredelde zaklampen gaat zowat de helft verloren in de lucht

Bij Philips wordt het licht geproduceerd door twee leds. Dat maakt de spreiding van het licht al wat makkelijker. De lamp is, van vooraan gezien, eerder rechthoekig van vorm. Dat is ook zo voor de lichtbundel: een redelijk zichtbare grens op zowat 50m voor je en een heel breed, behoorlijk gelijkmatig verlicht vlak tot daar.

BuM gebruikt één led met een optiek voor het verre licht en enkele leds met een andere spiegel voor de projectie dichtbij. Naargelang de snelheid produceren ofwel de hoofdled ofwel de vooraan geplaatste meer licht, waardoor het licht anders verdeeld wordt. Meer licht vlakbij aan lage snelheid en meer in de verte als het sneller gaat.

De voornaamste reflector in de Luxos bestaat uit meerdere banen en dat zie je ook aan de lichtbundel. Het middelste vlak vangt het meeste licht van de led, die daarboven uit het zicht zit. Recht voor je heb je dus het felst verlichte deel. De twee banen ernaast projecteren al wat minder licht, maar nog altijd ruim voldoende, en de twee buitenste banen (bovenste deel van de reflector) sturen het licht ver zijwaarts.

Beelden maken van een lichtbundel is niet simpel. Aangezien anderen het werk voor mij deden, kun je best bij hen een kijkje nemen. Bij Peter White bijvoorbeeld. Bij hem lees je dat zelfs een 24mm lens op een full frame camera een te beperkte beeldhoek heeft voor de Luxos U: daarvoor was een 16mm objectief nodig!

In beide gevallen is ook de weg ver naast het fietspad goed verlicht. Dat is handig, vooral als je aan een bocht komt. Met de oude, smalle bundels verdween de weg dan in het duister, terwijl je nu de bocht kunt volgen.

Wat mij betreft, wint de Philips het hier nog steeds, met een gelijkmatiger verlichting. De Luxos U belicht wel een heel veel breder veld.

Een regelmatig opduikende klacht over de SafeRide: de beugel is ondermaats. 't Is een eerder massieve en dus zware lamp, die op een iel beugeltje bevestigd wordt. Breken deed het nog niet, niet bij mij en niet bij de kinderen, maar de lamp trilt zichtbaar. Dat heeft BuM beter voor elkaar.

Nog een praktisch verschil: de lamp zit op de Seiran hoger gemonteerd dan op de Trek. Dat heeft ongetwijfeld ook effect op de lichtbundel: een iets grotere afstand betekent dat het licht over een groter oppervlak verspreid wordt en dat de hoeveelheid licht per m² lager zal zijn. In de praktijk is dit niet merkbaar: het hoogteverschil is daarvoor veel te beperkt.

Zichtbaarheid

Dit is weer een ander aspect: hoe goed ben je zelf verlicht met zo'n lamp?
Ervan uitgaand dat hij goed afgesteld is, ben je van vooraan zeker goed te zien, zonder te verblinden. Zoals Philips het stelde bij de lancering: het licht dat zo'n SafeRide opbrengt, is gelijk aan dat van een lichte motor. De SafeRide staat altijd aan; geeft altijd evenveel licht.
Datzelfde geldt dus voor de Luxos U.
Die laatste heeft echter nog een wapen in de strijd te werpen: het glas gaat 'om de hoek', waardoor het licht ook vanop de zijkant zichtbaar is over zowat 180°.

Dagrijleds van de Luxos

Zichtbaar onder een hoek van 90°

Nog licht bij ongeveer 120°

Daar bovenop bepaalt de elektronica in functie van het omgevingslicht hoe de lamp reageert. Overdag maakt dat allemaal niet zoveel uit, maar de regeling in functie van de snelheid doet wel zichtbaar wat (zie ook daarvoor bij Peter White).

Andere aspecten

De Luxos U is een knoert van een koplamp. Ik ga nu niet zover om te zeggen dat hij het formaat heeft van een vooroorlogse Bosch fietslamp, maar het is - naar huidige maatstaven - een imposante lamp: frontaal heeft de lamp een doorsnee van 5 cm. Door de ronde vorm valt het volume nog mee, maar naast een Cyo en zeker naast een Eyc (allebei ook van BuM) is de Luxos gigantisch.
De Philips oogt bescheidener en minder barok, maar hij is breed. Erg breed. Zo breed, dat het in sommige fietsrekken een probleem oplevert. De lamp komt tegen het rek aan en raakt ontregeld. Of de fiets kan gewoon niet goed in het rek geduwd worden.

Verschil in montagehoogte

Nu moet ik zeggen dat de Philips op een 'bukker' gemonteerd is en de Luxos U op de trapboom van mijn Seiran. Die kan sowieso niet in de meeste fietsrekken, tenzij achterstevoren.

Allebei voorzien ze ook de aansluiting van een achterlicht. Die gebruik ik ook op beide fietsen, telkens met een BuM Toplight Line Brake Plus.

Gebruiksgemak

De Philips is bijna het absolute minimum. De enige dynamokoplamp in huis die hem op dat vlak verslaat, is de SP (Shutter Precision) LS003: daar zit namelijk zelfs geen schakelaar op. Net die schakelaar acht ik het zwakke punt van de SafeRide: het drukpunt is moeilijk te vinden. 't Is altijd prutsen om de lamp aan of uit te zetten.

Philips SafeRide: eenvoud troef

Strikt genomen hoeft dat ook niet en ik doe het ook bijna nooit.
Gewoon rijden, altijd aan en niet naar omkijken. Net zo makkelijk.

De mogelijkheden die de Luxos U biedt, maken het wat ingewikkelder. In de praktijk stel je het ding in zoals je het wil en je kijkt er ook niet meer naar om. Het groene ledje links op de achterkant van de lamp is wel handig: dat duidt erop dat het aangesloten achterlicht functioneert.

Zicht op de achterkant van de lamp, vanaf het zitje

Voor de rest regelt de elektronica alles wel. Toch zal ik de handleiding niet ver weg leggen. Je weet nooit...
Jammer genoeg ontdekte ik pas achteraf dat er ook een versie bestaat met een kabel van 160 cm lengte. Dat was prima geweest op de Seiran, want dan kon de schakelaar wel op het stuur gemonteerd worden.

Conclusie

Voor op een 'bukker' zou ik voor de Philips blijven gaan - of iets vergelijkbaars -, omdat de lichtopbrengst en de vorm van de bundel daar ruimschoots volstaan. Tenzij voor wie veel in het duister op onverlichte wegen rijdt: dan is een nog bredere bundel altijd een voordeel.

Op een ligfiets 'ligt' het anders: daar is de lamp doorgaans vooraan op de trapboom gemonteerd. Het licht 'komt achter' in de bocht, waar het op een bukker meedraait met het stuur en de voorvork. Hierdoor biedt de nog bredere bundel van de Luxos U een belangrijk voordeel: je ziet gewoonweg meer van de bochten.
De belangrijkste meerwaarde van de Luxos U zit in de afstandsbediening en vooral de usb-voeding als extraatje. Heb je dat niet nodig, dan zal de goedkopere Luxos B eerder een equivalent van de Philips zijn. Voor langere ritten zijn de extra's mooi meegenomen: je kunt onderweg je smartphone of gps van energie voorzien.

Ten opzichte van de oude Cyo zijn beide lampen wel een grote sprong vooruit. Je hebt niet meer licht (60 lux met de Cyo, evenveel met de Philips en 70/90 met de Luxos U), maar wel een veel breder belicht oppervlak. Die lux staan voor een gemeten hoeveelheid licht op een m². De Cyo zal bij benadering de helft van de breedte verlichten in vergelijking met de Philips en eerder een derde van wat de Luxos U verlicht. Dat is het verschil. In de stad, in goed verlichte straten, maakt het allemaal niet uit. Dan zijn elk van die lampen teveel van het goede. Maar eens daarbuiten, op landwegen, jaagpaden en dergelijke, merk je het verschil wel degelijk.

BuMM verlichting op de Seiran: de praktijk - 1

Zo: de Seiran 24 is nu ook met (naaf-)dynamoverlichting uitgerust. Over de materiaalkeuze en de montage had ik het al, nu gaat het om de praktijk.

Eerste en tweede generatie

Vooreerst: de Luxos U is wat uitgebreider dan een standaard koplamp. Er horen een afstandsbediening en een usb-voeding bij. In de eerste uitvoering van die lamp werd de verbinding met de afstandsbediening gemaakt met een stekkeraansluiting aan de zijkant van de koplamp.

Luxos U - Mk I (foto van het web)

De usb-voeding zat vast aan de afstandsbediening. Het voordeel van die stekkerverbinding was dat je er een (optioneel) verlengsnoer tussen kon zetten. Dat is prima voor de ligfiets, waar de afstand tot het stuur toch een eind groter is.
Het nadeel bleek al snel nadat de lamp op de markt verscheen: de verbinding was niet waterdicht. De afstandsbediening ook niet. Algauw verschenen klachten over uitvallende lampen, over lampen die willekeurig aan en uit gingen, over usb-voedingen die meer niet dan wel werkten, ...

Het ontwerp ging terug naar de tekentafel en er verscheen een herwerkte versie. Ik denk dat dit in 2014 gebeurde. De afstandsbediening is nu vast verbonden met de koplamp, waardoor waterinsijpeling veel minder waarschijnlijk geworden is.

Luxos U - Mk II (foto van het web)

De usb-stekker wordt nu door middel van een schroefverbinding aan die afstandsbediening vastgemaakt. Je wordt verondersteld die af te koppelen indien het regent en de tegenstekker met een rubber dopje - dat meegeleverd wordt - af te dichten. De usb-aansluiting zelf is namelijk niet waterbestendig...
Het grote nadeel van de vernieuwing: je kunt de kabel niet meer verlengen, waardoor de schakelaar niet meer op het stuur van een ligfiets kan gezet worden. Dat wist ik vooraf, maar het blijft een bezwaar. Dit is de versie die ik monteerde.

Ook esthetisch heeft het concept gevolgen: je moet behoorlijk wat draden en doosjes een plek geven op de fiets.

Op de stuurstang: lichtschakelaar (onderaan) en usb-aansluiting

Op de koplamp heb je wat leds op de achterkant die de status aanduiden.

• Een oranje led rechts duidt erop dat de lamp aan staat. "Aan" moet je begrijpen als de sensorstand: de lamp bepaalt zelf of de dagrijleds branden of de hoofdled voor de verlichting. 
• Een blauwe led staat voor "vloedlicht", waarbij de lamp tijdelijk geen 70, maar 90 lux levert.
• Tenslotte is er links een groene led die brandt als het achterlicht (indien aangesloten) brandt.

De koplamp zoals je ze ziet vanop de fiets

Eigenaardig is dat op de afstandsbediening slechts twee leds zitten. Eén die aanduidt als de usb-voeding stroom kan leveren en de andere die aangeeft dat je een lichtsignaal geeft of dat 'vloedlicht' ingeschakeld is. Voor de rest moet je op de koplamp kijken. Waarom niet meteen dezelfde logica op beide plaatsen?

Erg is het eigenlijk niet: je laat de lamp gewoon altijd aan staan, want qua weerstand merk je er niets van. Je kan hem in principe uitschakelen om meer energie ter beschikking te hebben voor de usb-voeding, maar de nood daaraan zal niet veel voorkomen.

Verlichtingsmodi

Verder zit de lamp vol elektronica: het verlichtingspatroon varieert naargelang je meer of minder dan 15 km/u rijdt. Sneller betekent meer licht in de verte. Dan denk je: "aha, op een fiets met kleinere wielen kan dat niet correct zijn". Ook daar dacht BuMM aan: je kunt dit 'herprogrammeren' in functie van de snelheid.
Je hebt dus

• dagrijlichten (twee felle leds bovenin de lampbehuizing)
• verlichting voor lage en hoge snelheid
• 'vloedlicht'
• mogelijkheid om lichtsignaal te geven

Dat laatste mag je bij een ligfiets vergeten: de knop om de lichtclaxon te bedienen zit te ver om bruikbaar te zijn.

Om de usb-voeding te stabiliseren en als energie-opslag voor het standlicht is hier geen condensator gebruikt, maar een kleine lithiumaccu. Ik ben benieuwd wat de levensduur hiervan zal zijn.

Achteraan gebruikte ik dezelfde lamp vanop mijn Trek en Birdy: een led-achterlicht dat een brede streep licht levert (geen puntbron) en met geïntegreerd remlicht. Dat laatste meet de pulsen van de naafdynamo en reageert daarop.

Helaas: in dit exemplaar zit een fout, waardoor het standlicht niet werkt. Deze gaat retour en wordt (kostenloos) vervangen door de leverancier (bike-discount.de).

Montage op de ligfiets

Op de meeste ligfietsen is een montagenok gelast op de bracketbuis. Dat maakt dat de bevestiging anders verloopt dan bij een gewone fiets, waar je die in principe op de vorkkroon schroeft met de meegeleverde RVS-beugel.
Er moest wel een bus tussen (rechts van de koplamp, om de bout) omdat de lamp anders tegen de nok drukte.

Tussen de nok en de lamp zie je nog net de aluminium afstandsbus.

Je ziet meteen ook de bedrading die naar en van de koplamp gaat. Van links naar rechts:

• de kabel naar het achterlicht
• de kabel van de naafdynamo
• aan de zijkant de kabel naar de afstandsbediening en usb-aansluiting

Licht

Dit is natuurlijk waarvoor je een koplamp plaatst: om licht te hebben.

Standlicht aan

Standlicht uit

Onder de lamp zie je een reflector. Die wordt meegeleverd en je kiest zelf of je hem monteert.

Het lichtpatroon is prima. Bij projectie op een vlak loodrecht op de grond zie je dat het licht bovenaan zichtbaar sterker is. Je moet er rekening mee houden dat het licht in de praktijk op de grond schijnt. Dat betekent dat dit sterke licht over een groter oppervlak en op een grotere afstand op de grond schijnt. Dat betekent dat je een eerder egaal en erg breed verlicht vlak voor je hebt. De Philips SafeRide deed het al erg goed, maar dit is van een andere orde. Goed: voor die prijs mag dat ook wel en de Philips is niet meer in productie.

Door de vorm van de koplamp en de spiegeloptiek is het licht ook vanaf de zijkant duidelijk zichtbaar. Dat is prima voor de veiligheid!

Aan de bovenkant zit een zwartgelakte aluminium 'kap', die op een conventionele fiets zorgt dat het licht niet in je ogen kan schijnen. Vooraan op de ligfiets is dat van geen belang.

Een mooie bespreking van een Britse ligfietser vind je hier. Foto's maken van de lichtbundel is niet simpel, ook omdat deze lamp enkel het volle vermogen levert als je fietst. Als het wat langer donker blijft, zal ik een poging ondernemen om er wat beelden van te schieten.

Dynamo-verlichting op de Seiran: montage

Het plan is omgezet in realiteit: nadat ik een nieuw voorwiel, met naafdynamo, maakte voor de Seiran, is nu ook de verlichting gemonteerd.

Dat vraagt wel enig denkwerk. Een lamp monteren op zich houdt eigenlijk niets in, maar de kabels netjes leiden en waar mogelijk wegwerken, dat is andere koek. De BuMm Luxos U vormt hierbij een bijzondere uitdaging, omdat er meer bedrading aan te pas komt dan enkel een verbinding tussen de naafdynamo en de koplamp: er is nog een draad naar de afstandsbediening en verder naar de usb-connector.

Verder is het de bedoeling om alles zo netjes mogelijk te houden. Dat houdt in dat de kabels waar mogelijk door het frame moeten lopen.

Net achter de bracketbuis zit een opening aan de onderkant van de trapboom: daar kunnen de kabels - één naar de dynamo en een andere naar het achterlicht - in het frame verdwijnen.

Een eind verder, net voor het balhoofd, zit alweer een opening waar de kabel naar de naafdynamo weer tevoorschijn komt. Vandaar leidt ik die langs de linker vorkpoot naar de naaf. Dat moet met kabelbinders, want er zijn geen openingen beschikbaar. Natuurlijk zou ik er twee kunnen boren aan de binnenkant; eentje bovenaan en een tweede onderaan. Dat komt misschien nog, ooit eens.
De kabel voor het achterlicht moet helemaal naar achter. De kabel is soepel, dus die schuif je niet zomaar in de richting die jij wil. Ik plooi een haak aan het eind van een stuk stijve ijzerdraad. Dat schuif ik van onder het zitje, waar de derailleur- en remkabel tevoorschijn komen, door de framebuis naar voor. Ik kan zo helemaal niet zien wat ik doe, dus moet de trapboom eraf. Klinkt simpel, maar om dat te doen moet de ketting er vooraan af. Dan moet de derailleur ook nog losgemaakt worden en alles wat die trapboom kan tegenhouden.
Vooraf merk ik de precieze positie van die trapboom, zodat het geen zoektocht wordt om alles opnieuw af te stellen.

Daarna gaat de draad voor het achterlicht van voor naar achter in de framebuis, waarna ik kan hengelen met die ijzerdraad. Niet simpel, want het balhoofd loopt dwars door die buis, waardoor er links en rechts nog wat plaats is erlangs.
Dat lukt, met wat geduld, en zo zit die kabel netjes weggestopt en afgeschermd. Onder het zitje komt die weer tevoorschijn.Daar leidt ik hem langs het zitje en de bagagedrager naar achteren. Ook hier wordt de kabel netjes met kabelbinders vastgelegd, zo onzichtbaar mogelijk.

Het eindresultaat: een werkende koplamp, een werkend achterlicht en - ik testte het zaterdag uit - een usb-voeding die het ook doet.

In de volgende posts gaat het over de praktijkervaringen met de Luxos U.

Mannen maken plannen - deel 1

21 juni is het moment van de zomerzonnewende. Dat wil zeggen dat de dagen vanaf dan weer korter worden. Nu, een maand later, is het al heel duidelijk: het wordt vroeger donker.

Het is dus tijd om alweer te denken aan de verlichting op de fietsen.

• Trek 7320 toerfiets: check (naafdynamo, Philips SafeRide 60 lux koplamp en BuM Toplight Brake Plus dynamo-achterlicht)
• Birdy Speed: check (naafdynamo Shutter Precision SV-8, SP LS003 koplamp en ook een BuM Toplight Brake Plus achterlicht)
• Flevobike E-Orca: check (2x BuM eCyo koplampen op 12V en Spanninga achterlicht)
• Challenge Seiran 24: geen licht!

Het grootste probleem vormt duidelijk die Seiran. Ik kan wel de Comet lampjes erop gebruiken, maar die zijn bedoeld om gezien te worden. Meer niet.

Het plan

een wiel maken met naafdynamo.

Hierbij wil ik nog even de achterliggende redenering herhalen. Een naafdynamo heb je altijd bij en die levert altijd elektriciteit, zonder dat je er naar moet omkijken. Accu- of batterijverlichting betekent dat je de lading geregeld moet controleren, ook als je de lampen niet gebruikt en dat je autonomie beperkt is. De accuduur kan lang zijn, maar is per definitie beperkt tot de accu leeg is.
Een naafdynamo werkt altijd, of het nu regent, vriest, sneeuwt, ... Je hebt daarbij ook geen lampen die je kunt vergeten, die eenvoudig (door een ander) te verwijderen zijn, ... Kortom: het is het betrouwbaarste systeem. Je kunt de energie ervan ook benutten om usb-gevoede toestellen van energie te voorzien (smartphone, gps, acculader voor fototoestel).

Velg

De uitdaging is een geschikte velg vinden: ETRTO 507 is geen courante maat en dan moet je nog een velg treffen met het juiste aantal spaakgaten (ergens tussen 24 en 32) en - om puur esthetische redenen - zonder vlakken voor velgremmen (de Seiran is uitgerust met schijfremmen). 
Samengevat: ETRTO 507 (24") - 24, 28 of 32 gaats - hoge velg - zwart - voor schijfremmen bedoeld. Na enig nadenken lijkt de beste optie het demonteren van het bestaande wiel en de velg opnieuw gebruiken. De huidige naaf en spaken leg ik opzij. Mocht ooit de fiets verkocht worden, dan kan ik de naafdynamo weer uitspaken en opnieuw gebruiken in een andere fiets.

Energiebron

De velg komt dus eerst; de dynamo kan daarop afgestemd worden (aantal spaakgaten) en tenslotte bereken ik de spaaklengte op basis van velg- en flensmaat.
Voor de dynamo ga ik uit van een SP SD-8 of Shimano DH-T785 naafdynamo.

Shutter Precision SD-8 (foto: Shutter Precision)

Shimano DH-T 785

De SP SD-8 is bedoeld voor kleine wielen, dus zal hij iets minder energie leveren in een 24" wiel, maar dat is in principe geen probleem met led-verlichting, vooral omdat de gemiddelde snelheid met ligfiets toch wat hoger ligt. Vic Chen - de ontwikkelaar bij SP - is het daarin helemaal met me eens: aan 10 km/u bedraagt het verschil in het geleverde vermogen tussen een 20 en 28" SP dynamo 10 %. Vanaf 15 km/u is de output zowat gelijk. De kostprijs bedraagt ongeveer € 110.
Het alternatief van Shimano is de DH-T 785 (of een variant hierop, die op elektrisch vlak allemaal gelijk zijn). De kostprijs van de Shimano ligt, zoals meestal, wat lager: rond € 80. Vervelend is wel dat Shimano vasthoudt aan zijn eigen Center Lock-systeem, waar alle andere fabrikanten van remschijven en naven eenzelfde systeem met 6 boutjes gebruiken. Hiervoor zijn adapters te vinden, maar die kosten ook zowat € 15. Zo wordt het prijsverschil tussen beide verwaarloosbaar.

Verlichting

Dan volgt de verlichting. Puur esthetisch scoort de Supernova E3 Pro 2 hoog. Dit is een schitterend afgewerkte koplamp (volledig aluminium behuizing) met een mooie lichtbundel en lekker compact. 

Supernova E3 Pro 2 (foto: Supernova)

Je kunt deze bij deze ook nog een kleurtje kiezen.

Kleurmogelijkheden Supernova (foto: Supernova)

Het nadeel: reken op € 160 voor de koplamp... Mooi gemaakt en zijn geld waard, volgens velen, maar het blijft veel geld voor een koplamp. Wat je ook leest, is dat de meerprijs ook niet betekent dat je meer of beter licht krijgt. Het is vooral het uiterlijk en de afwerkingskwaliteit (gegarandeerd waterdicht en vijf jaar waarborg) die je betaalt.

De alternatieven zijn de Schmidt Edelux en de BuM Luxos U.

SON Edelux II

Busch und Müller Luxos U

Reken op resp. € 30 en € 60 minder dan wat je betaalt voor de Supernova koplamp, waarbij de Luxos ook nog een usb-aansluiting heeft om bijvoorbeeld de gps te voeden. Het grootste nadeel van de Luxos: hij is bijna tweemaal zo groot als de Supernova. Dat oogt dan weer minder mooi op een strak getekende fiets.
Omwille van frequente problemen met de aansluiting van de kabel voor de schakelaar/usb-voeding op de koplamp, heeft BuMM vorig jaar die verbinding vast gemaakt. Vroeger kon je er een verlengsnoer tussen zetten - ideaal op de ligfiets -, nu niet meer. Dat is dus een bezwaar, want de kabel is te kort om tot op het stuur te reiken, maar het is nu ook weer niet onoverkomelijk, want tenslotte komt er nog een kabel tussen de usb-uitgang en de smartphone of gps.

Wel zijn het alle drie koplampen met een afgekapte lichtbundel, die vrij breed stralen, waardoor ook de bermen verlicht worden. Een rotatiesymmetrische koplamp (lichtbundel zoals van een zaklamp) is wat mij betreft sowieso uitgesloten: verblindend, niet efficiënt (een groot deel van het licht gaat verloren) en het lichtpatroon is gewoon niet geschikt voor op de weg. SON gebruikt de optiek en elektronica van BuMM, dus op dat vlak zijn ze identiek. Het is vooral de behuizing die verschilt en dat betekent een betere koeling voor de Edelux, waardoor er wat meer licht uit de led kan gehaald worden zonder de levensduur te hypothekeren. Ik zal eens op zoek moeten gaan om de lampen in real life te kunnen zien.

Achteraan zou ik kunnen kiezen voor een oude gekende: de BuM LineTec Brake Plus, die al op mijn Trek en Birdy gemonteerd is.

Achterlicht op de Birdy

Een mooi lichtvlak en een werkend remlicht (ingenieus: op basis van plots dalende energie van de dynamo). 

Een alternatief is de nieuwe BuM LineTec small, die wat weg heeft van het Supernova achterlicht, maar dan compatibel met zowat elke koplamp, waar bij Supernova koplamp en achterlicht samen horen.

Nieuw van Busch und Müller: wit "glas" en rode leds.

Esthetisch is dit wel knap, maar rationeel is de eerste de betere keuze: een groter lichtvlak maakt het licht beter zichtbaar en minder verblindend voor achterliggers.
Nog een belangrijk verschil: € 50 (Supernova achterlicht) tegenover € 20 (BuM). Dat maakt, samen met de koplamp, ongeveer een prijsverschil waarvoor ik de naafdynamo kan aankopen...

Het probleem van het kleiner oppervlak van de LineTec Small kan enigszins opgevangen worden door dit achterlicht te combineren met een smalle reflector, waarmee de fiets meteen ook wettelijk weer in orde is.

Maar zeg nu zelf: zo wordt de combinatie even groot als het Linetec Brake Plus achterlicht. Ik laat het nog even rustig bezinken.

Op die manier wordt de Seiran wel flink opgewaardeerd en is hij nog veelzijdiger inzetbaar. Voorlopig neig ik naar de combinatie SP SD-8 als dynamo en BuMM Luxos U en LineTec Brake Plus als verlichting. Het grootste voorbehoud heb ik bij het formaat van de koplamp. Maar om nu € 50 extra uit te geven puur om esthetische redenen, dat is wel een grote stap. Vooral omdat je bij vergelijkingen leest dat die Supernova zeker geen beter licht levert dan de andere kandidaten.