Nog maar eens een wiel maken - deel 2

De basis

Een collectie onderdelen lag klaar:

• een velg
• 32 spaken
• 32 nippels
• een naaf
• een remschijf (met toebehoren)
• velglint

Dat alles moest samen opnieuw een voorwiel worden voor de Seiran 24

Voorbereidende berekening

Normaal gezien kies je een bepaald spaakpatroon (radiaal, kruis 2 of 3) en bereken je aan de hand daarvan welke spaaklengte je nodig hebt. Ik besluit het om te keren, om te vertrekken vanuit de beschikbare spaken.
Via de berekeningsmodule van Sapim bekijk ik wat mogelijk is. Daarvoor moet je een aantal maten opgeven. Om het eenvoudig te houden, haal ik de maten voor de naaf van de site van Shutter Precision.
Door te variëren met het aantal keren kruisen, kom ik - met de gegeven spaaklengte (234 mm) - uit op 3x kruisen. Dat wordt een stevig wiel! (verklaring: meer kruisen geeft een sterker wiel. Daarnaast is een kleiner wiel ook sterker. Met de originele Deorenaaf waren de spaken 2x gekruist.

Wiel vlechten

Dan begint de zen-taak: de naaf inspaken en het wiel richten. Voor de basis ga ik telkens naar dezelfde bron: de website van Sheldon Brown.

Eerste stap: de eerste acht trekkende spaken aan één kant.

Wiel van de rechterkant bekeken

Deze zitten van buiten naar binnen door de flens (spaakkop aan de buitenkant) en wijzen tegen de klok in.

Ter illustratie verdraaide ik de naaf wat. Je ziet dat je goed moet opletten. Er zit nog absoluut geen spanning op de spaken, waardoor ze beide kanten op kunnen wijzen.


Dan volgen er acht aan de andere kant, ook weer trekkende spaken.

Daarna begin ik met de duwende spaken aan de rechterkant.

De eerste duwende spaak zit erin

Vanaf hier wordt het iets moeilijker: je moet met 3 gekruiste spaken de duwende spaak over de eerste twee heen leggen - dat gaat vanzelf - en dan onder de derde door. Daarvoor moet je de spaak wat buigen en opletten dat je met het uiteinde de velg niet schendt.
 
Tenslotte volgen de duwende spaken aan de kant van de remschijf. Voor een voorwiel maakt het allemaal niet zoveel uit welke kant de duwende en trekkende spaken uit wijzen. Dat wiel loopt tenslotte maar mee. Bij een achterwiel is het van meer belang, want daar doen de 'duwende' spaken echt wat hun naam zegt: ze brengen de kracht van de naaf over op de velg.


Als alle spaken op hun plaats zitten, begint het afstellen. Spaken op spanning brengen en het wiel richten. Dit is het makkelijkste deel, maar het vraagt tijd indien je het goed wil doen.

Het wiel bij het begin van de klus

Daarbij moet je rekening houden met 4 factoren:

• lateraal richten (kan leiden tot een heen en weer slingerend wiel)
• verticaal richten (op en neer dansend wiel)
• centreren (netjes in het midden ten opzichte van de naafeinden)
• spaakspanning

Daarvoor gebruik ik twee hulpmiddelen: een wielrichter en een centreerboog.  

Bij de eerste wielen die ik maakte bestond die wielrichter eenvoudig uit een oude voorvork die in de bankschroef geklemd werd (je kunt ook een fiets op zijn kop zetten en zo werken). Om te richten zette ik op de vorkpoten een staafje/potlood met een elastiek vast. Met deze wielrichter gaat het wel makkelijker en je zet hem waar je maar wil werken. Voor ligfietsers die aan wielen willen werken, is het van belang dat je wielrichter met uiteenlopende maten (van 406 tot 622) overweg kan. Voor de centreerboog geldt hetzelfde.

Die dient om te controleren of je wiel mooi gecentreerd is ten opzichte van de naaf.
  
Het belangrijkste principe bij het stellen van een wiel is dat je zoveel mogelijk enkel de nippels aandraait. Zit er een slag of slinger in je wiel, dan corrigeer je dit door de spaken aan de tegenoverliggende kant aan te spannen. Niet door er losser te zetten.

Nog maar eens een wiel maken - deel 1

De aanleiding

Deze keer is de Seiran weer het onderwerp. Kan ik ook niet aan doen: de E-Orca blijft gewoon rijden, zonder enige hapering, dus valt er weinig over te vertellen.

Voor die Orca kan ik ook geen wielen spaken, want er zitten gietwielen in. Dat hoeft ook niet, want op één foutje na (één velg bleek iets te klein, met exploderende banden als gevolg) doen ze gewoon hun werk.

De Seiran 24 dus. Met een voorwiel met naafdynamo. Die defect is dus, zoals je hier kon lezen. De fietsenmaker zette er de originele Deorenaaf weer in. Voorlopig. En ik bestelde een Shutter Precision SD-8 naafdynamo bij Wouter Scholten van Gambiet Fietsen. Dat is de man die behoorlijk gedetailleerde en goed gedocumenteerde tests publiceert rond fietsverlichting.

Shutter Precision SD-8

Die dynamo is ondertussen aangekomen, dus kan ik aan het werk gaan.

Qua vorm wijkt de SP nogal af van de SRAM iLight (aka Sanyo).

Ook het gewicht is van een andere grootteorde: 385g (SP SD-8) vs. 567g (SRAM iLight D7 ofte Sanyo). Speelt dit een rol? Niet echt, want anders mag ik meteen de zijstandaard weer verwijderen, en de bagagedrager en de spatborden en ... Maar 200 g toevoegen zonder dat het een meerwaarde biedt, is toch iets anders dan die andere zaken.

Theoretisch wijken ze ook af, wat meetwaarden betreft. Rendement met licht aan of uit, geleverd vermogen bij diverse snelheden... Ik zeg wel theoretisch, want de verschillen zijn zo klein, dat ze in de praktijk niet merkbaar zijn. 1 W bijvoorbeeld, is maar een fractie van wat een paar kilometer verschil in windsnelheid doen of van het nodige vermogen naargelang de wegbedekking.

Waarom dan die Shutter Precision?

Wel: de SRAM kreeg ik cadeau. Maar die is stuk, onherstelbaar, en moet vervangen worden. In de Birdy zit ook al een SP (SV-8) en die doet zijn werk prima. Voor een beetje naafdynamo zit alles zowat in dezelfde prijsklasse. Wat daarbuiten valt zijn de echt goedkope Shimano's enerzijds (pakweg € 35) en de SONs anderzijds (reken dan op € 200).

Dat SON prima materiaal levert, staat buiten kijf. Of het nu echt beter is dan pakweg een Shimano van Deoreniveau of een Shutter Precision, is een andere zaak. Een SON is vooral duurder en heeft een zekere status. Als de SP € 100 kost en de SON het dubbele, zonder aantoonbare meerwaarde, is de keuze snel gemaakt.

Bijkomend: de Seiran heeft 24" (ETRTO 406) wielen. Te groot voor een dynamo specifiek voor kleine wielen en te klein voor een dynamo voor 28" (622) wielen. Voor de ene draait hij te traag, voor de andere te snel. Dat maakt dat de geleverde energie niet overeen zal stemmen met wat de fabrikant opgeeft. Ik mailde hierover met Vic Chen, de ingenieur die achter Shutter Precision zit. Hij bevestigde dat de SD-8, bedoeld voor kleinere wielen, wellicht de beste keuze is. Waarom? Met een ligfiets rij je door de band wat sneller, waardoor de omwentelingssnelheid van de naaf ook hoger ligt. De naaf zal dus gegarandeerd voldoende stroom leveren. Volgens hem leveren de SD-8 en PD-8 (respectievelijk voor klein en groot wiel) vanaf 15 km/u eenzelfde vermogen. Als je rekent dat de Seiran uitgerust is met LED-verlichting, die minder stroom vraagt, moet dat dus ruim voldoende zijn.

Wielen maken: retrospectie

Als je een wiel nodig hebt, dan koop je dat. Velg versleten, naaf stuk, ... meestal is een nieuw wiel hooguit even duur als de boel laten vervangen, want het inspaken kost ook tijd en geld.

Een standaardwiel maak ik dus niet. Ik zie er het nut niet van in. Tenzij, natuurlijk, indien het als oefening bedoeld is.

Als het 'specials' zijn, wielen die niet zomaar in de handel te krijgen zijn, wordt het een uitdaging. Dan ga ik aan het wielen vlechten. Leuk werk. Zen.
Je leert hoe een wiel werkt.
Je leert waar je op moet letten bij een fiets.
Dat het geen slechte zaak is om af en toe eens de spaakspanning te controleren.
Dat de slag uit een wiel halen vaak niet zo moeilijk is.

Specials dus. Een overzicht tot vandaag.

Giant fiets van dochterlief

Doel: een wiel (na een aanrijding) met naafdynamo opnieuw bruikbaar maken. Dit was een eerste oefening met beschikbaar materiaal. De uitdaging: valt met zo'n velg nog iets te doen?

Het gedemonteerde wiel

Tijdens het spaken

Oude vork als wielrichter

Het wiel heeft het toch een drietal jaren uitgehouden tot de verbinding op de velg loskwam. Nadien werd het wiel opnieuw gespaakt met een nieuwe velg.

Gforce trike

Doel: een naafdynamo inbouwen. Vooraan was dat uitgesloten wegens de enkelzijdige ophanging met een specifieke maat.

Shimano FH-C811 achternaafdynamo

eFAW (Flevobike Alleweder ofte A2)

Tussendoor: een euvel van de standaard velomobielwielen (bij vele modellen gebruikt). De spaakkoppen van de spaken op de binnenste flens, met de koppen aan de buitenkant, breken af.

Typisch probleem

De oorzaak: de flens is te dun, waardoor de knik in de spaak niet tegen de flens aan zit. Hierdoor worden de spaken onderworpen aan krachten waar ze niet voor ontworpen zijn.

De oplossing: spaakringen tussen de flens en de 'elleboog' in de spaak steken.

Messing ringen

Een behandeld wiel.

Het resultaat: nooit meer brekende spaken.

Doel: een NuVinci N360 naaf in een 406 velg inbouwen.

Alles nieuw: velg, spaken, nippels en naaf

Dit wiel vormde de grootste uitdaging. Ik wilde een bredere velg en die was niet zomaar te vinden. Het aantal spaakgaten moest dan ook nog overeenkomen met de naaf, die ik al liggen had. Tenslotte moest ik in dit geval de spaken zelf op lengte maken en er draad op rollen.

Trek Manhattan (stadsfiets) van zoonlief

Na een slippertje plantte hij zijn voorwiel in de wielkast van een geparkeerde auto. De knik in de velg was onherstelbaar.

Geplooide velg

Er moest een nieuwe velg in komen. Door het specifieke spaakpatroon - in groepen van 4 -, was een nieuw wiel niet evident. Daar bovenop ging het om een wiel met naafdynamo en rollerbrake. Dat is niet zo makkelijk te vinden. Die onderdelen zijn ook wat duurder en ze waren in goede staat.
De spaken en de naafdynamo werden opnieuw gebruikt.

Spaken overzetten

Wiel uitlijnen

R+M Birdy Speed

Doel: specifieke naafdynamo (Shutter Precision SV-8) inbouwen. Daarnaast kwam bij 'de Ligfiets' nooit een antwoord van de invoerder op de vraag naar leverbaarheid van een wiel met naafdynamo.

Links de SV-8 en rechts de originele naaf

Het resultaat

Challenge Seiran 24

Doel: ook weer een naafdynamo inbouwen. De donornaaf (SRAM d-Light D7) werd ingespaakt met behulp van de originele velg en spaken.

Demonteren van het (voor-)wiel

Tot op heden mag ik zeggen dat alle wielen het zonder problemen blijven doen. Enkel het allereerste (van de Giant van dochterlief) is nadien nog onder handen genomen. In dat geval mag het een wonder genoemd worden dat de velg het nog al die tijd uitgehouden heeft.

Nog een gevolg: op de Orca na zijn alle fietsen in huis nu uitgerust met een naafdynamo. Ik sta er nog verbaasd van als mensen niet op de hoogte blijken te zijn van het bestaan hiervan.

Mannen maken plannen - deel 1

21 juni is het moment van de zomerzonnewende. Dat wil zeggen dat de dagen vanaf dan weer korter worden. Nu, een maand later, is het al heel duidelijk: het wordt vroeger donker.

Het is dus tijd om alweer te denken aan de verlichting op de fietsen.

• Trek 7320 toerfiets: check (naafdynamo, Philips SafeRide 60 lux koplamp en BuM Toplight Brake Plus dynamo-achterlicht)
• Birdy Speed: check (naafdynamo Shutter Precision SV-8, SP LS003 koplamp en ook een BuM Toplight Brake Plus achterlicht)
• Flevobike E-Orca: check (2x BuM eCyo koplampen op 12V en Spanninga achterlicht)
• Challenge Seiran 24: geen licht!

Het grootste probleem vormt duidelijk die Seiran. Ik kan wel de Comet lampjes erop gebruiken, maar die zijn bedoeld om gezien te worden. Meer niet.

Het plan

een wiel maken met naafdynamo.

Hierbij wil ik nog even de achterliggende redenering herhalen. Een naafdynamo heb je altijd bij en die levert altijd elektriciteit, zonder dat je er naar moet omkijken. Accu- of batterijverlichting betekent dat je de lading geregeld moet controleren, ook als je de lampen niet gebruikt en dat je autonomie beperkt is. De accuduur kan lang zijn, maar is per definitie beperkt tot de accu leeg is.
Een naafdynamo werkt altijd, of het nu regent, vriest, sneeuwt, ... Je hebt daarbij ook geen lampen die je kunt vergeten, die eenvoudig (door een ander) te verwijderen zijn, ... Kortom: het is het betrouwbaarste systeem. Je kunt de energie ervan ook benutten om usb-gevoede toestellen van energie te voorzien (smartphone, gps, acculader voor fototoestel).

Velg

De uitdaging is een geschikte velg vinden: ETRTO 507 is geen courante maat en dan moet je nog een velg treffen met het juiste aantal spaakgaten (ergens tussen 24 en 32) en - om puur esthetische redenen - zonder vlakken voor velgremmen (de Seiran is uitgerust met schijfremmen). 
Samengevat: ETRTO 507 (24") - 24, 28 of 32 gaats - hoge velg - zwart - voor schijfremmen bedoeld. Na enig nadenken lijkt de beste optie het demonteren van het bestaande wiel en de velg opnieuw gebruiken. De huidige naaf en spaken leg ik opzij. Mocht ooit de fiets verkocht worden, dan kan ik de naafdynamo weer uitspaken en opnieuw gebruiken in een andere fiets.

Energiebron

De velg komt dus eerst; de dynamo kan daarop afgestemd worden (aantal spaakgaten) en tenslotte bereken ik de spaaklengte op basis van velg- en flensmaat.
Voor de dynamo ga ik uit van een SP SD-8 of Shimano DH-T785 naafdynamo.

Shutter Precision SD-8 (foto: Shutter Precision)

Shimano DH-T 785

De SP SD-8 is bedoeld voor kleine wielen, dus zal hij iets minder energie leveren in een 24" wiel, maar dat is in principe geen probleem met led-verlichting, vooral omdat de gemiddelde snelheid met ligfiets toch wat hoger ligt. Vic Chen - de ontwikkelaar bij SP - is het daarin helemaal met me eens: aan 10 km/u bedraagt het verschil in het geleverde vermogen tussen een 20 en 28" SP dynamo 10 %. Vanaf 15 km/u is de output zowat gelijk. De kostprijs bedraagt ongeveer € 110.
Het alternatief van Shimano is de DH-T 785 (of een variant hierop, die op elektrisch vlak allemaal gelijk zijn). De kostprijs van de Shimano ligt, zoals meestal, wat lager: rond € 80. Vervelend is wel dat Shimano vasthoudt aan zijn eigen Center Lock-systeem, waar alle andere fabrikanten van remschijven en naven eenzelfde systeem met 6 boutjes gebruiken. Hiervoor zijn adapters te vinden, maar die kosten ook zowat € 15. Zo wordt het prijsverschil tussen beide verwaarloosbaar.

Verlichting

Dan volgt de verlichting. Puur esthetisch scoort de Supernova E3 Pro 2 hoog. Dit is een schitterend afgewerkte koplamp (volledig aluminium behuizing) met een mooie lichtbundel en lekker compact. 

Supernova E3 Pro 2 (foto: Supernova)

Je kunt deze bij deze ook nog een kleurtje kiezen.

Kleurmogelijkheden Supernova (foto: Supernova)

Het nadeel: reken op € 160 voor de koplamp... Mooi gemaakt en zijn geld waard, volgens velen, maar het blijft veel geld voor een koplamp. Wat je ook leest, is dat de meerprijs ook niet betekent dat je meer of beter licht krijgt. Het is vooral het uiterlijk en de afwerkingskwaliteit (gegarandeerd waterdicht en vijf jaar waarborg) die je betaalt.

De alternatieven zijn de Schmidt Edelux en de BuM Luxos U.

SON Edelux II

Busch und Müller Luxos U

Reken op resp. € 30 en € 60 minder dan wat je betaalt voor de Supernova koplamp, waarbij de Luxos ook nog een usb-aansluiting heeft om bijvoorbeeld de gps te voeden. Het grootste nadeel van de Luxos: hij is bijna tweemaal zo groot als de Supernova. Dat oogt dan weer minder mooi op een strak getekende fiets.
Omwille van frequente problemen met de aansluiting van de kabel voor de schakelaar/usb-voeding op de koplamp, heeft BuMM vorig jaar die verbinding vast gemaakt. Vroeger kon je er een verlengsnoer tussen zetten - ideaal op de ligfiets -, nu niet meer. Dat is dus een bezwaar, want de kabel is te kort om tot op het stuur te reiken, maar het is nu ook weer niet onoverkomelijk, want tenslotte komt er nog een kabel tussen de usb-uitgang en de smartphone of gps.

Wel zijn het alle drie koplampen met een afgekapte lichtbundel, die vrij breed stralen, waardoor ook de bermen verlicht worden. Een rotatiesymmetrische koplamp (lichtbundel zoals van een zaklamp) is wat mij betreft sowieso uitgesloten: verblindend, niet efficiënt (een groot deel van het licht gaat verloren) en het lichtpatroon is gewoon niet geschikt voor op de weg. SON gebruikt de optiek en elektronica van BuMM, dus op dat vlak zijn ze identiek. Het is vooral de behuizing die verschilt en dat betekent een betere koeling voor de Edelux, waardoor er wat meer licht uit de led kan gehaald worden zonder de levensduur te hypothekeren. Ik zal eens op zoek moeten gaan om de lampen in real life te kunnen zien.

Achteraan zou ik kunnen kiezen voor een oude gekende: de BuM LineTec Brake Plus, die al op mijn Trek en Birdy gemonteerd is.

Achterlicht op de Birdy

Een mooi lichtvlak en een werkend remlicht (ingenieus: op basis van plots dalende energie van de dynamo). 

Een alternatief is de nieuwe BuM LineTec small, die wat weg heeft van het Supernova achterlicht, maar dan compatibel met zowat elke koplamp, waar bij Supernova koplamp en achterlicht samen horen.

Nieuw van Busch und Müller: wit "glas" en rode leds.

Esthetisch is dit wel knap, maar rationeel is de eerste de betere keuze: een groter lichtvlak maakt het licht beter zichtbaar en minder verblindend voor achterliggers.
Nog een belangrijk verschil: € 50 (Supernova achterlicht) tegenover € 20 (BuM). Dat maakt, samen met de koplamp, ongeveer een prijsverschil waarvoor ik de naafdynamo kan aankopen...

Het probleem van het kleiner oppervlak van de LineTec Small kan enigszins opgevangen worden door dit achterlicht te combineren met een smalle reflector, waarmee de fiets meteen ook wettelijk weer in orde is.

Maar zeg nu zelf: zo wordt de combinatie even groot als het Linetec Brake Plus achterlicht. Ik laat het nog even rustig bezinken.

Op die manier wordt de Seiran wel flink opgewaardeerd en is hij nog veelzijdiger inzetbaar. Voorlopig neig ik naar de combinatie SP SD-8 als dynamo en BuMM Luxos U en LineTec Brake Plus als verlichting. Het grootste voorbehoud heb ik bij het formaat van de koplamp. Maar om nu € 50 extra uit te geven puur om esthetische redenen, dat is wel een grote stap. Vooral omdat je bij vergelijkingen leest dat die Supernova zeker geen beter licht levert dan de andere kandidaten.

Hoe het gaat met het SP-materiaal

Een tijdje geleden schreef ik over de aanpassingen aan de Birdy: een naafdynamo en koplamp van het Taiwanese Shutter Precision. Ondertussen zitten die componenten al een poos op de fiets en zijn we al vele kilometers verder.

De naafdynamo doet precies wat hij moet: ongemerkt stroom leveren. Ongemerkt als in: je merkt niet dat er een naafdynamo in de fiets zit. Stroom leveren is simpel: de koplamp brandt, dus het ding werkt. De dynamo is compact en valt helemaal niet op, is licht, dus je merkt niets van stuur- of veerreacties en de weerstand is zo klein dat je die al fietsend niet merkt. Ja, indien je het voorwiel optilt en eraan draait, merk je wel dat het sneller stil staat dan zonder naafdynamo, maar het verschil tijdens het fietsen is verwaarloosbaar en het comfortvoordeel weegt hier ruimschoots tegen op.

De lamp is wat moeilijker. De lichtintensiteit is ruim voldoende; de lichtbundel is eerder smal (zoals in een vorig bericht afgebeeld), maar volstaat voor wat ik met de Birdy doe. Vergeleken met de Cyo op eFAW en al helemaal met de Philips SafeRide (dynamoversie) op de fiets van dochterlief, is de lichtopbrengst en -bundel beduidend minder, maar dat wist ik vooraf (35 tegenover 60 lux).

Er zijn eigenlijk twee problemen mee. Het eerste is het gevolg van een keuze die ik maakte: de lamp is d.m.v. een plastic stuk op de stuurstang gemonteerd. Hierdoor werkt de hoogteverstelling van het stuur niet meer: het palletje waarmee de telescoopverstelling vergrendeld wordt, zit achter de lampsteun. Het tweede probleem is dat de koplamp behoorlijk trilt. Dat kan aan de plaatsing liggen, maar ook aan de manier van monteren of aan de lampbeugel (kunststof).

Beide problemen kan ik oplossen door de lamp dezelfde positie te geven als Riese und Müller zelf doet: op de linkerkant van de voorvork. Ik koos hier niet voor, omdat de lamp op die manier erg laag zit en dus minder efficiënt werkt.Misschien zal het noodgedwongen wel zo moeten. Dan moet ik wel een aluminium beugel fabriceren.

Uiteindelijk is het wel erg handig. Ik hoef me over de verlichting geen zorgen te maken, want die werkt gewoon altijd. Nu nog een achterlicht op de dynamo aansluiten en dan zijn we helemaal klaar (met de Birdy).

Weer een uitdaging

Donderdag zat een kaartje in de bus: er lag een pakje op me te wachten bij het ophaalpunt van de post in de buurt. Daarin zaten enkele lang verwachte onderdelen voor het volgende project.

Dit is een Shutter Precision SV-8 naafdynamo (voor kleine wielen). Deze zou in een 20" wiel goed zijn voor 3W/6V en in een 28" wordt dat 2,4W. In beide gevallen ruim voldoende voor een ledlicht. De vraag bij het gebruik in een "normaal" wiel is vanaf welke snelheid je voldoende stroom en spanning krijgt. Daarover is op het wereldwijde web voldoende informatie te vinden. De SV-8 is volgens tests een perfect equivalent voor de Son XS. Waar de Son voor ruim € 200 over de toonbank gaat, werd de SV-8 me vanuit Taiwan bezorgd voor € 95...

 

En dit is van dezelfde fabrikant de LS 003 koplamp. 35 lux, afgekapte lichtbundel en een echte lens voor de spiegel. Geen aan/uit schakelaar, dus permanent licht - met standlicht - en dat is wat ik wil. Zoals je ziet, koos ik voor de oranje uitvoering. Kwestie van een kleuraccentje toe te voegen aan de voor de rest anthracietgrijze fiets.

De SV-8 en de lamp zijn bedoeld voor de Birdy, zodat ik ook daar van het batterijgedoe af ben. De volgende opdracht was de spaaklengte voor het nieuwe wiel berekenen (148 mm) en dan de spaken halen. De ervaring met het achterwiel van eFAW indachtig, haalde ik een set van 24 Sapim Leader spaken, om die zelf op de juiste lengte te brengen en draad te rollen.

Dit is zo'n spaak (inox). Ergens halfweg staat een streepje: dat is 148 mm. Op die afstand werden de spaken ingekort, waarna er nieuwe draad op gerold wordt.

Het bestaande voorwiel van de Birdy werd ondertussen uiteen gehaald, zodat ik de velg opnieuw kon gebruiken.

Tussendoor zette ik de originele naaf even naast de SV-8.

En zoals het hoort: voor de werken begonnen heb ik het wiel, zonder enig extraatje, gewogen.

Het wiel werd, zoals het origineel, radiaal gespaakt. Het gaat tenslotte om een voorwiel van kleine diameter, dus dat moet kunnen. En na afloop (spaken en richten) werd ook het nieuwe wiel gewogen.

250g voor een naafdynamo ! Op een fiets die 10 kg weegt (fabrieksopgave) maakt het wel een verschil, maar het is wel zoveel praktischer...

Uiteindelijk moet ik dan nog de optimale plaats voor de koplamp vinden: op een goede hoogte, zodat de lichtbundel de weg goed kan verlichten en op een goede plaats, zodat het vouwen niet in het gedrang komt. Voorlopig is het op het stuur gemonteerd.

En daar bespaar ik weer gewicht, want bij deze lamp zijn geen batterijen meer nodig.

Ondertussen bleek dat er met de voordien bestelde Philips Lumiring (achterlicht) een "compatibiliteitsprobleem" is: het licht is 110 mm breed en het komt daardoor in de verdrukking als de Ortlieb tassen op de bagagedrager gehangen worden. Jammer, want het schijnt een zeer goed achterlicht te zijn (voor naafdynamo). Er komt wellicht een BuM Toplight Plus in de plaats: quasi even goed en slechts 94 mm breed. Dat moet wel lukken.