Wielen maken: retrospectie

Als je een wiel nodig hebt, dan koop je dat. Velg versleten, naaf stuk, ... meestal is een nieuw wiel hooguit even duur als de boel laten vervangen, want het inspaken kost ook tijd en geld.

Een standaardwiel maak ik dus niet. Ik zie er het nut niet van in. Tenzij, natuurlijk, indien het als oefening bedoeld is.

Als het 'specials' zijn, wielen die niet zomaar in de handel te krijgen zijn, wordt het een uitdaging. Dan ga ik aan het wielen vlechten. Leuk werk. Zen.
Je leert hoe een wiel werkt.
Je leert waar je op moet letten bij een fiets.
Dat het geen slechte zaak is om af en toe eens de spaakspanning te controleren.
Dat de slag uit een wiel halen vaak niet zo moeilijk is.

Specials dus. Een overzicht tot vandaag.

Giant fiets van dochterlief

Doel: een wiel (na een aanrijding) met naafdynamo opnieuw bruikbaar maken. Dit was een eerste oefening met beschikbaar materiaal. De uitdaging: valt met zo'n velg nog iets te doen?

Het gedemonteerde wiel

Tijdens het spaken

Oude vork als wielrichter

Het wiel heeft het toch een drietal jaren uitgehouden tot de verbinding op de velg loskwam. Nadien werd het wiel opnieuw gespaakt met een nieuwe velg.

Gforce trike

Doel: een naafdynamo inbouwen. Vooraan was dat uitgesloten wegens de enkelzijdige ophanging met een specifieke maat.

Shimano FH-C811 achternaafdynamo

eFAW (Flevobike Alleweder ofte A2)

Tussendoor: een euvel van de standaard velomobielwielen (bij vele modellen gebruikt). De spaakkoppen van de spaken op de binnenste flens, met de koppen aan de buitenkant, breken af.

Typisch probleem

De oorzaak: de flens is te dun, waardoor de knik in de spaak niet tegen de flens aan zit. Hierdoor worden de spaken onderworpen aan krachten waar ze niet voor ontworpen zijn.

De oplossing: spaakringen tussen de flens en de 'elleboog' in de spaak steken.

Messing ringen

Een behandeld wiel.

Het resultaat: nooit meer brekende spaken.

Doel: een NuVinci N360 naaf in een 406 velg inbouwen.

Alles nieuw: velg, spaken, nippels en naaf

Dit wiel vormde de grootste uitdaging. Ik wilde een bredere velg en die was niet zomaar te vinden. Het aantal spaakgaten moest dan ook nog overeenkomen met de naaf, die ik al liggen had. Tenslotte moest ik in dit geval de spaken zelf op lengte maken en er draad op rollen.

Trek Manhattan (stadsfiets) van zoonlief

Na een slippertje plantte hij zijn voorwiel in de wielkast van een geparkeerde auto. De knik in de velg was onherstelbaar.

Geplooide velg

Er moest een nieuwe velg in komen. Door het specifieke spaakpatroon - in groepen van 4 -, was een nieuw wiel niet evident. Daar bovenop ging het om een wiel met naafdynamo en rollerbrake. Dat is niet zo makkelijk te vinden. Die onderdelen zijn ook wat duurder en ze waren in goede staat.
De spaken en de naafdynamo werden opnieuw gebruikt.

Spaken overzetten

Wiel uitlijnen

R+M Birdy Speed

Doel: specifieke naafdynamo (Shutter Precision SV-8) inbouwen. Daarnaast kwam bij 'de Ligfiets' nooit een antwoord van de invoerder op de vraag naar leverbaarheid van een wiel met naafdynamo.

Links de SV-8 en rechts de originele naaf

Het resultaat

Challenge Seiran 24

Doel: ook weer een naafdynamo inbouwen. De donornaaf (SRAM d-Light D7) werd ingespaakt met behulp van de originele velg en spaken.

Demonteren van het (voor-)wiel

Tot op heden mag ik zeggen dat alle wielen het zonder problemen blijven doen. Enkel het allereerste (van de Giant van dochterlief) is nadien nog onder handen genomen. In dat geval mag het een wonder genoemd worden dat de velg het nog al die tijd uitgehouden heeft.

Nog een gevolg: op de Orca na zijn alle fietsen in huis nu uitgerust met een naafdynamo. Ik sta er nog verbaasd van als mensen niet op de hoogte blijken te zijn van het bestaan hiervan.

Einde van het bereik

Onlangs verving ik het 19T tandwiel op de achternaaf door een 22T exemplaar, meegebracht van bij Sinnerbikes, waar het gewoon in voorraad was.
De reden was dat bergop met 19 tanden achteraan (en 65 vooraan) nogal krap was. Een groter achtertandwiel maakt het verzet korter. Maar omdat het bereik hetzelfde blijft, wordt ook de grootste versnelling kleiner.

Tot gisteren had ik daar nog niets van gemerkt: eFAW en ik gaan gewoon niet snel genoeg om tot aan het grootste verzet te raken in ons vlakke landje. Dacht ik. Gisteren, op de Citadellaan in Gent, licht bergaf en met rugwind, raakte ik met 50 km/u aan het einde van het bereik !

Tja, die 360% van de NuVinci is er nu eenmaal en als je kleiner wil, geldt dat voor het hele bereik. Erg is het niet: 50 km/u al trappend is hoogst uitzonderlijk met eFAW. Tenslotte moet ik nog tijdig kunnen stilstaan ook.

Klein onderhoud

Hoe meer fietsen, hoe meer werk...

Gisteren haalde ik wat spulletjes om te vervangen:

• 19T kransje voor eFAW (2de poging) (€ 6,5)
• nieuw elastomeerblok voor de Birdy (achtervering) (€ 7)
• halogeenlampje voor de toerbukker (€ 2,5)

Om met het eenvoudigste te beginnen: dat elastomeerblok zit gewoon op een huls geschoven tegen de achterbrug en zorgt voor vering en demping.
De laatste tijd merkte ik dat de vering nogal slap werd - dat de fiets neigde tot deinen aan een bepaalde trapfrequentie - en dat er speling ontstond bij de borgklem van de achterbrug. Geen acuut probleem, maar iets dat nagezien moest worden. Dat alles is eenvoudig opgelost met een nieuw elastomeerblok.
Het was zelfs zichtbaar dat het aan vervanging toe was. De fiets dateert van 2006, dus dit is gewoon veroudering van het materiaal.

Vorige week, bij het vertrekken 's avonds, gaf het lampje in de koplamp van de Trek bukker er de brui aan. Dat is snel vervangen, maar je moet een lampje liggen hebben, natuurlijk. Ook dat is vanmorgen onder een stralend zonnetje gebeurd.

Iets complexer is het vervangen van een kransje. Daarvoor moet het wiel eruit en bij een versnellingsnaaf moeten toch nog wat stukken vervangen worden. Niet moeilijk, maar het vraag wat meer tijd. Dat was meteen het moment om het achterwiel nog eens netjes te maken en te kijken hoe de NuVinci zijn eerste winter doorgemaakt heeft.

De coating blijkt heel pekel-resistent. Tijdens de controle bleek dat één spaak loszit: blijkbaar heb ik op die spaak de draad niet goed gerold. Binnenkort zal ik die vervangen.
 
Hierbij wil ik nog even herhalen waarom ik 17T wil vervangen door 19T. De NuVinci heeft een bereik van 360 %. Dat is behoorlijk en in de praktijk ruim voldoende, maar in combinatie met het kleine 20" achterwiel blijkt het kleinste verzet te groot om goed te kunnen klimmen (bruggen op rijden) en het grootste heb ik nog niet nodig gehad. Dus moet het verzet in zijn geheel wat korter en dat bereik je het makkelijkst door het kransje op het achterwiel te vervangen. 

Fietsen deed ik vandaag niet: er stond teveel op het programma. Dat haal ik wel in met het woonwerkverkeer.

Mooi kleurtje

Bij Fietser zitten ze ook niet stil. Niet alleen wordt werk gemaakt van de WAW Mk IV - nieuwe mallen met detailverbeteringen -, maar nu kun je de velomobiel naast de al beschikbare RAL-kleuren ook in Pantone-kleuren laten spuiten.

Ik zeg wel "spuiten", want bij Fietser werd indertijd omwille van het gewicht gekozen voor het spuiten van de stroomlijn in plaats van het werken met gelcoat.

Onlangs zag ik een eerste resultaat van de nieuwe kleuren.

Een andere evolutie is dat de transmissie verandert. Door het succes van de eWAW wordt het duidelijk dat het extra vermogen van de elektromotor en het andere gebruik van zo'n fiets niet echt compatibel is met de klassieke derailleur. Er wordt nonchalanter omgesprongen met zo'n voertuig en een derailleur houdt daar niet van. Ook het extra vermogen zal hier wel een rol spelen.

Dus worden meer en meer eWAWs uitgerust met een Rohloffnaaf. Hierdoor groeien de beWAW en de eWAW verder uit elkaar. Theoretisch kan je alles door elkaar halen, maar in de praktijk (omwille van het gewicht) zal de beWAW vooral met derailleur uitgerust worden, terwijl meer en meer kopers van een eWAW kiezen voor de Rohloff.

Hier zou de NuVinci N360 ook een mooie oplossing kunnen bieden, zeker in de huurfietsen, want dit is echt een heel eenvoudig systeem. Misschien zou die kunnen uitgebreid worden met de Harmony ?

Pech onderweg

Toen ik vanmorgen opstond, zag het er niet zo denderend uit. Toch dacht ik eraan om met eFAW naar het werk te rijden: als het glad ligt, gaat dat minstens even snel als met de auto.

Het aanzetten was het moeilijkste: vertrekken aan de rand van de rijbaan, naast de stoep, betekent dat je de bolling van de weg op moet. Indien die weg veranderd is in een ijsvlakte, lukt dat niet zo goed.

Door de vele wind was de sneeuw hier en daar in flinke hopen opgewaaid: tot zeker 20 cm hoog. Als alles wit ligt en de wind blaast sneeuwvlokken in je ogen, is het echt goed uitkijken om daar niet in terecht te komen.

Helaas... een straat ver was het afgelopen met de pret. "Knap" zei één van beide versnellingskabels (alweer) en enkel het kleinste verzet bleef over. Er zat niets anders op dan de neus weer huiswaarts te keren, me om te kleden en de auto te nemen.

Normaal gezien is het met de auto 20 tot 25 minuten rijden naar het werk (20 km) en 45 min met eFAW. Vandaag deed ik er met de auto maar liefst anderhalf uur over. Neen, niet omdat ik in de file stond (toch erg weinig), maar bijvoorbeeld omdat iemand met dichtgeknepen billen in eerste versnelling voortkroop over een licht kronkelende weg met twee rijvakken, waarbij in de tegengestelde richting wel een file stond. Of omdat de brugdekken glansden van het ijs en een bestelwagen er langzaam achterwaarts afgleed. Of omdat bij -5° C de verwarming in de auto uitviel en de ruiten langzaam aanvroren.

Na het werk haalde ik maar twee versnellingskabels: één om te monteren en één als reserve. Dit is duidelijk een zwak punt van de NuVinci N360, want het is al de tweede keer op nog geen jaar tijd.

Die kabels vervangen is wel een flinke klus, maar ondertussen is die toch geklaard. Morgen een nieuwe poging om met eFAW de weergoden te trotseren.

NuVinci N360 en strenge vorst

Vorige week begon de miserie met de versnellingsnaaf: geen beweging meer in te krijgen (ongeveer -10° C). Het vrijloopsysteem gaf geen probleem, de versteller kon pakweg 30° verdraaid worden, maar in de naaf veranderde niets.

Mijn eerste analyse: het probleem is te zoeken in ofwel de naaf zelf (pech, want verzegeld) of de interface. Bij het zoeken naar informatie vond ik dit antwoord van NuVinci op hun forum: "From a cold weather standpoint, we test the hub down -20C and the hub works fine. We can certainly recommend and stand behind temperatures this cold, but since that is all we test down to, we can't comment on uses that go colder than that."
Het probleem zou dus niet mogen bestaan.

Deze week vriest het nog steeds, maar minder hard (deze morgen ongeveer -4° C). Het gevolg was dat na 10 tot 15 km het verstellen wat stroever ging en naar mijn gevoel vooral bij de uitersten (hoogste en laatste verzet). 

Suggestie van Fallbrook: de naafinterface bestaat uit een reeks (plastic) tandwieltjes. Het is mogelijk dat daar water in terechtgekomen is. Openmaken en invetten.
Omdat de naaf in een 20" wiel zit - lager bij de grond - en in de wielkast van eFAW continu besproeid wordt als het nat ligt, lijkt me dat heel goed mogelijk. Nu is het zoeken naar een geschikt smeermiddel, dat lang meegaat, met de geschikte viscositeit en met een groot temperatuurbereik.

Fietsen in 2012 - deel 1

Voor de verschillende fietsen wil ik even overlopen wat er in 2012 veranderde.

Wat eFAW betreft, waren de grootste wijzigingen (elektromotor en velomobieldakje) in 2011 aangebracht, maar 2012 was het jaar van de verdere verfijning.

Nieuw achterwiel (25mm breed) met NuVinci N360 naaf

Vette PM 54-406 achteraan

Messing spaakringen op linkervoorwiel

Nieuwe ketting

Nieuwe lagers voor de kettingrol

19T kransje (is er ondertussen weer af)

Uiteindelijk was het vooral een jaar waarin veel gefietst werd. Dit jaar werd het woonwerkverkeer zo goed als altijd met de fiets gedaan, waarbij eFAW het leeuwedeel voor zijn rekening nam en dat was precies waarom de velomobiel in huis kwam. Voor 2013 is het voornemen dan ook: minstens evenveel woonwerkverkeer met de fiets, vooral met eFAW. De velomobiel bewees ruimschoots dat dit voor mijn route het ideale transportmiddel is: behoorlijk snel, geschikt voor bijna alle weersomstandigheden, goedkoop, milieuvriendelijk en prima voor de conditie.

NuVinci en kransjes (2)

Een kleine aanvulling op een vroeger bericht: er lijken meer factoren mee te spelen voor het aflopen van de ketting.

De versleten ketting was de eerste. Die is ondertussen vervangen, maar de ketting bleef achteraan ontsporen.

Onlangs werd het kransje vervangen door het originele exemplaar. Daarmee is het aantal gedwongen pauzes wegens weggevallen aandrijving sterk verminderd: één keer in de eerste week (voordien makkelijk twee tot drie keren per rit) en sindsdien niet meer. Conclusie: een standaardkransje uit een cassette mag dan fysiek wel passen op de NuVinci-naaf, het is echter geen goed idee om het zo op te lossen. Voorlopig rijd ik dus weer rond met een 17T kransje. Nu kan ik op zoek gaan naar een geschikt 19T exemplaar of ik steek een kleiner blad vooraan: makkelijker te vinden, maar een veel duurdere oplossing. Bovendien gaan grotere tandwielen in principe langer mee en vooral achteraan maakt dat een verschil, zeker met het extra vermogen van de elektromotor.
Ik veronderstel dat de reden is dat het 19T tandwiel (bedoeld voor een cassette) smaller is en gemaakt om de ketting makkelijk te laten "ontsporen". Misschien is dit mee de reden waarom bijvoorbeeld Shimano op de Alfine 11 beschermranden bij het tandwiel zet ?

Foto van http://hubstripping.wordpress.com/

Ondanks die  problemen blijft de NuVinci een zeer aangename manier om te schakelen. Ik zou iedereen die graag fietst aanraden om zo'n naaf te proberen, behalve voor wie zoekt naar het lichtste materiaal. Het onderhoud is beperkt tot het reinigen en smeren van de ketting en je vindt altijd het geschikte verzet (binnen de grenzen van kleinste en grootste verzet, uiteraard).

NuVinci en kransjes

... en kettingspanners, aflopende kettingen, ...

Dit is een kort vervolg op de post van gisteren.

Probleem: de ketting loopt voortdurend van het kransje (tandwiel achteraan op de versnellingsnaaf), zelfs nadat er een nieuwe ketting op ligt.

Gisteren heb ik het 19T kransje vervangen door het originele 17T exemplaar. Het resultaat was onmiddellijk merkbaar: vanmorgen is de ketting er geen enkele keer afgelopen.

Conclusie: een NuVinci-naaf combineren met een kransje dat eigenlijk bedoeld is voor een derailleur is niet te doen op een fiets met achtervering. Ik moet dus een geschikt 19T exemplaar zoeken of een kleiner voorblad steken.

Het is trouwens opvallend hoe sterk het inveren van de achterbrug te voelen is in de trappers. De ketting moet daarbij behoorlijk wat klappen verwerken.

Herstelwerken

Zoals ik onlangs liet weten, is een bedieningskabel van de versnellingsnaaf vorige week doorgeknapt. Je zou denken: geen probleem, gewoon een nieuwe kabel insteken, maar helaas is de realiteit alweer anders.

Om te beginnen bleek het niet zo eenvoudig om de kabel te vervangen. Dan dacht ik van de gelegenheid gebruik te maken om de buitenkabels wat in te korten: ze zijn ruim 10 cm te lang. En als alles dan in orde is - kabel getrokken, buitenkabel ingekort, kabel op lengte gezet en de kabelstops gemonteerd - blijkt de versnellingsnaaf er geen zin in te hebben. Er is geen beweging in te krijgen !

Dank zij wat hulp van het internet, een bankschroef en een kwartier wrikken sprong de naaf weer los en kon ik naar "full overdrive" raken. Blijkbaar kan die naaf het niet appreciëren om dik 20 km in het kleinste verzet te rijden ? Mijn knieën lieten die avond ook weten dat ze dat niet zo leuk vonden.

Zo kon ik de naaf uiteindelijk toch weer perfect afstellen. Gelukkig maar: deze week staken de eerste herfststormen de kop op. Maandagmorgen was het nog kalm, maar naargelang de dag vorderde, nam de wind in hevigheid toe, af en toe begeleid door striemende regen.
's Avonds, met de wind in de rug, ging het dan aan bijna 40 km/u huiswaarts. Da's snel, voor mij en de oude eFAW ! Gelukkig is de dijk breed, want af en toe had ik een flink eind nodig als een windstoot onverwacht van de zijkant op de fiets inbeukte. In het kleinste verzet zou het wat minder geweest zijn...

Ook de route begon er herfstachtig uit te zien.

Het weer belooft de komende week eerder ruig te zijn, dus zal het dakje eindelijk eens zijn waarde kunnen bewijzen.

Traagste woonwerkrit ooit

Enfin, voor mij in eFAW. Ik probeer het met wat beelden.

Kabeltje door, dus kleinste verzet

Daar sta je dan: bij een aanzetten aan het werk knapt een kabel van de versnellingsnaaf...

Startuur: 13u10
Af te leggen afstand: 23 km
Geen fietsenmaker in de buurt

Aankomst rond 14u50
Trapfrequentie zowat 110

Morgen een nieuwe kabel steken.

N360

Hoe het ondertussen met de NuVinci N360 naaf gaat ? Goed, dank u...

Zoals het meestal met goed lopende delen gaat: de naaf doet gewoonweg zijn werk en valt dus helemaal niet op. Ik merk dat ik de verhoudingen onderweg continu bijstel in functie van de rij-omstandigheden (windsterke en -richting, rolweerstand, helling, ...). Het aangenaamste van de NuVincinaaf is dat je altijd precies de gewenste trapfrequentie kunt instellen. Traploos, zonder klikjes en altijd perfect. Dat is exact wat de verwachting was.

Zoals ik in het begin al meegaf: het enige bezwaar is het hogere gewicht, vooral omdat dit in het onafgeveerde deel van de fiets zit. Meestal merk ik er niets van, maar op slechte wegen (klinkers en andere ondergrond die trillingen met een hogere frequentie veroorzaken) durft eFAW nogal hevig kwispelstaarten.
Theoretisch zou dit op te vangen moeten zijn door het toevoegen van een tweede veerpoot: een A2 heeft een dubbele achterbrug, dus erg moeilijk kan het niet zijn. Het probleem is volgens mij niet van die aard dat dit nodig wordt, want het kwispelen is makkelijk op te vangen en tot nu toe kreeg ik nooit de indruk dat het tot gevaarlijke toestanden kan leiden.

Theoretisch is de weerstand ook hoger, maar volgens wat ik daarover vond is die variabel, naargelang de gekozen verhouding. In de praktijk merk ik er niets van. Onlangs kreeg eFAW een flinke onderhoudsbeurt, waarbij de ketting helemaal gereinigd en opnieuw gesmeerd werd en de banden weer op druk gezet werden. Dàt maakte wel een merkbaar verschil !

Wat voor neofieten een probleem kan vormen, is dat bij stilstand niet zomaar van de grootste naar de kleinste verhouding kan teruggeschakeld worden: een beetje anticiperen (of de trappers even bewegen) is wel nodig. Ook is de afstand waarover je de versteller moet draaien vrij groot. Anderzijds maakt die grote beweging wel dat je heel precies kunt instellen.

Enkele maanden geleden heb ik het tandwiel vervangen door een 19T exemplaar, waarbij het goed uitkwam dat simpele kransjes voor een Shimanoderailleur gebruikt kunnen worden. Ligt het aan de breedte van zo'n kransje of aan slijtage van de ketting, dat weet ik niet, maar sindsdien is de ketting er wel al enkele keren (zoals in "een tiental keren") afgelopen op een slecht wegdek. De combinatie van het enkele kransje en de kettingspanner vooraan maakt het dan wel weer eenvoudig om die ketting weer op zijn plaats te krijgen. Misschien, indien het niet enkel aan de ketting ligt, zou het toevoegen van een kettingspanner op de wielnaaf ook kunnen helpen. Die werkt dan als de kooi van een derailleur en houdt de ketting mooi in lijn. Anderzijds betekent elke toevoeging weer meer gewicht en weerstand.

Een 20" wiel en een versnellingsnaaf: het blijft een goede combinatie ! Beter dan een derailleur en navenant laag hangende ketting.

eFAW: overbrengingsverhoudingen

Dit is een vervolg op de kransjes- en kettingbladkwestie in een poging om de overbrengingsverhoudingen (kleinste en grootste verzet binnen de 360 % bereik) te optimaliseren.

De gegevens hierbij:

• NuVinci N360 traploze versnellingsnaaf met een bereik van 360 %
• 20" achterwiel
• 65T kettingblad
• 17T kransje (standaard meegeleverd met de naaf)

Het probleem was dat het hele bereik te hoog lag: het kleinste verzet was niet klein genoeg en aan het grootste raakte ik niet. Laat ons zeggen dat van die 360 % in de praktijk 200 % bruikbaar was.

Na wat rondzoeken en vragen bleek dat een standaardkransje voor een Shimano Freehub body (een kransje voor een cassette dus) compatibel is met de NuVinci body. Dat betekent dat experimenteren met diverse kransjes en dus variëren in het verzet voor heel weinig geld kan: ik betaalde € 3 voor een tandwiel.

Om het economisch te houden - ik voer het werk toch zelf uit en reken dus de werkuren niet - veranderde ik dus dat kransje: van 17T ging ik naar 19T. Hou er rekening mee dat dit in combinatie met een 20" wiel is (wel met een vette 54-406 PM band) !

Onlangs waren de omstandigheden tijdens de woonwerkverplaatsing ideaal om alles uit te testen: er zijn onderwegen kele eerder lange brughellingen; het deel in de bebouwde kom betekent veel stoppen en weer op gang komen en anderzijds is er een eind van 12 km over een jaagpad. Deze keer lette ik er speciaal op welk deel van het bereik in de praktijk nodig was en kijk: ik gebruikte het helemaal ! Voor de allereerste keer gebruikte ik zelfs het grootste verzet en ook het kleinste zit - voor mij dan toch - prima.

In principe moet je hierbij ook kijken naar de trapfrequentie, maar dat deed ik (nog) niet.

Conclusie: ik ben eruit. De overbrengingsverhoudingen zijn nu voor mijn doel perfect. 20T zou het grootste verzet te klein maken (te hoge trapfrequentie bij topsnelheid) en ook aan de onderzijde zou het niets toevoegen.

Een kransje vervangen vraagt pakweg 15 min tijd: wiel losmaken, kabels en clickbox verwijderen, klemring van kransje halen en alles opnieuw monteren.

NuVinci en tandwielen (2)

Dankzij de gouden tip van Gerrit (ligfietsen Tempelman) is het probleem met het tandwiel voor de NuVinci naaf snel opgelost geraakt.

Bij Plum in Gent haalde ik voor € 3 een standaard kransje voor op een Shimano body.

Dit blijkt dus perfect te passen op de versnellingsnaaf !

Een eerste snelle test toonde aan de het kleinste verzet heel wat kleiner geworden is en dat het bereik dus praktisch bruikbaar wordt. De eerste serieuze rit zal moeten uitmaken of 19T de perfecte keuze is, maar het lijkt er wel op.

Dit is dus mooi: een standaardkransje voor een cassette past op de NuVinci N360. Jammer dat de fabrikant dit niet in de technische handleiding vermeldt (of ik moet erover gelezen hebben).

Ondertussen controleerde ik de spaken in het achterwiel: twee spaken haalde ik wat aan, omdat ze gewoon loszaten. Dit was de allereerste keer sinds het wiel gemaakt werd dat ik dit naging.

Ook de voorwielen kregen een terloopse controle: sinds ik de spaakringen monteerde heeft het linkerwiel geen gebroken spaken meer. Dat kan ook toeval zijn, want het rechterwiel - zonder spaakringen - had ook geen gebroken spaken, maar ook bij dat wiel is het niet zo lang geleden dat ik spaken vervangen had.

Het springerige als gevolg van de verhoogde onafgeveerde massa ondervond ik niet meer, dus het lijkt erop dat de Risse demper zeker geen noodzaak is. Een tip die ik ook nog kreeg, maar die waarschijnlijk enkel op een Alleweder van toepassing is, is het toevoegen van een tweede veerpoot. Dit kan omdat een A2 gebruik maakt van een dubbele brug en dus ook links een poot moet kunnen gemonteerd worden. Dit hou ik in gedachten, voor mocht er nood zijn aan een betere vering/demping.

NuVinci N360 en tandwielen

De NuVinci doet zijn werk onmerkbaar en dus feilloos tot op heden. Prima is dat.

Ik heb ook al laten weten dat de combinatie van tandwielen (65T vooraan, 17T achteraan) en een 20" wiel als resultaat heeft dat het kleinste verzet te groot is. Omdat een achterste tandwiel goedkoper is dan een nieuw voorblad en omdat het me technisch beter lijkt om het kleinste tandwiel te vergroten dan omgekeerd - hoe meer tanden hoe minder slijtage - wilde ik dus een 19T exemplaar voor achteraan.

Maar dan komt het: de fietsenhandelaar liet me net weten dat het niet zo evident blijkt te zijn om een Fallbrook component te bestellen in België... Gforce, waar de naaf vandaan komt, kan het wel bezorgen, maar zij moeten het dan weer bij Fallbrook bestellen wat het transport heel erg duur zou maken.
Gelukkig zou Sturmey eenzelfde type tandwielen gebruiken. Er ligt dus een tandwiel opzij voor mij en binnenkort kan ik nagaan of dat ook in de realiteit compatibel is.

Voor alle duidelijkheid: Shimano Nexus gebruikt een ander type tandwielen. Niet uitwisselbaar dus.

afweging

De NuVinci naaf zit erin en werkt naar verwachting. Ik ben dus tevreden, ondanks wat ik meldde over de springerige ophanging achteraan.

In de praktijk gaat het erom dat ik een verschil merkte tussen het rijgedrag met de Nexus en met de NuVinci. Een verschil dat terug te brengen is tot één factor: het hogere onafgeveerde gewicht. Dat wil niet zeggen dat eFAW plots onhandelbaar geworden is. Zeker niet. Op de dagelijkse woonwerkroute merk ik er niets van. Op slechte wegen, in bochten op kasseien bijvoorbeeld, kan het zijn dat de achterkant uitbreekt; dat eFAW wat sneller door de bocht gaat dan gedacht. Wellicht voelt het ook veel spectaculairder aan dan het is, maar het is ongevaarlijk.

Voor de rest werkt de NuVinci feilloos en bijna onmerkbaar. In het weekend liep de ketting wel een keer af, maar dat was het gevolg van iets te enthousiast over de kasseien te denderen in het stadscentrum.

Wim Schermer bood me meteen aan om een Risse Astro 5 te testen, waarvoor dank, uiteraard.

foto van blog Wim Schermer

De afweging die ik moet maken is de volgende: de Risse Astro 5 kost € 295 en eFAW kostte € 1.500. Dat maakt dat de veerpoot 20 % van de waarde van de fiets zou kosten. Jawel, de NuVinci was ook niet gratis, maar die was een oplossing voor een belangrijk probleem: het te kleine bereik van de vroegere naaf (die trouwens waarschijnlijk in een 28" wiel een nieuw leven krijgt in de dochter haar fiets). Is het de moeite om dat bedrag te besteden aan nog een wijziging ?

Een kennis met een recente Quest vind het verschil heel beperkt, maar geeft de Rissedemper het voordeel van de twijfel. Hij rijdt ook in Vlaanderen, dus de rijomstandigheden zullen nogal gelijkaardig zijn. Ook op andere blogs lees je dat: er is een verschil, maar dan vooral in extremere omstandigheden.

Het aanbod is verleidelijk: testen en indien het niet volstaat terugsturen. Maar dan: het werkt wel en de veerpoot wordt aangekocht. Dan is er een volgend euvel te verhelpen (bijvoorbeeld nieuwe voorwielen, ik zeg maar wat). Uiteindelijk blijft het een Alleweder met een paar miljoen kilometers (toch zeker ruim 100.000, schat ik zo) van minstens 15 jaar oud, wat ik er ook aan verander.

Zou ik er niet beter zo mee verder rijden en die € 300 opzij zetten ? Da's al in sommige gevallen 10% van de kost van een nieuwe velomobiel (Alligt A8 bijvoorbeeld). Of 5 % (Strada, WAW, ...) en da's ook niet niks. 

Zo'n Alligt velomobiel heeft ook het voordeel dat er een 20" achterwiel in zit. Dat betekent dat ik het wiel met de NuVinci zo kan overbouwen. (niet echt een argument, natuurlijk: de naaf in een 26" wiel overzetten is ook niet onoverkomelijk)

Upgraden: je kunt ermee blijven doorgaan, maar een oude fiets blijft uiteindelijk wat het is.

NuVinci, na 200 km

Dat wil zeggen: één week fietsen met de nieuwe naaf... Vooreerst dit: het stuiteren was een relatief verschijnsel. Het viel op na het wisselen van het wiel. Tijdens het woonwerkverkeer merk ik er evenwel niets van. 

In die week kwamen de positieve kanten duidelijk op de voorgrond: je kunt met zo'n continu variabele transmissie altijd met de juist trapfrequentie fietsen !

Eigenlijk valt de naaf niet op en dat is denk ik het grootste compliment. Wat slecht is, onthoud je; wat goed is, merk je niet. Hoger gewicht ? Amper - vergeleken met een Shimano Nexusnaaf - en in de praktijk niet te merken.

Het enige wat ik nog wil veranderen, is het tandwiel. 17 tanden is te weinig: het kleinste verzet is niet klein genoeg - maar er is wel de e-drive om me op dat moment te ondersteunen. Anderzijds: zelfs bij het bergaf razen (van een behoorlijke brug naar beneden) kon ik de hoogste stand niet gebruiken, dus is het verzet te groot. Natuurlijk hangt dat af van het geheel. Zoals ik in een vroegere post al meldde, zit vooraan een blad met 65 tanden. Wie een kleiner tandwiel heeft vooraan, of groter cranks of sterkere benen of een andere maat van achterwiel zal het wellicht anders ervaren !

Het blijft bizar: je draait even aan de versteller aan het stuur en zonder enige overgang ga je sneller of langzamer trappen. Dan verandert je snelheid en wordt de trapfrequentie weer gelijk, maar op een gladde, glijdende manier. Je moet het echt ondervinden om te weten wat het is.

Een volgende upgrade die theoretisch mogelijk is: door middel van het Fallbrook Harmony systeem de naaf automatisch laten werken. Daarbij stel je een trapfrequentie in, waarna het systeem zelfstandig de zaak regelt. Op die manier is wordt het een automatisch versnellingssysteem. Jammer genoeg is het enkel beschikbaar voor fabrikanten (voorlopig toch).

NuVinci N360: eerste indrukken

Eerst wat technische gegevens: voorblad 65T, achteraan een tandwiel met 17 tanden (meegeleverd met de naaf). Achterband Vredestein Perfect Moiree 54-406 met 3,5 bar druk. Dat alles in een Alleweder velomobiel en dat betekent een achterbrug met veerpoot (vering rondom).

Wat ik vooraf al gemerkt had: de naaf is zwaar - 2450g volgens de specificaties -, ook vergeleken met de Nexus 7 die voordien in eFAW zat. Is dat een probleem ? Eigenlijk niet, want een Flevobike Alleweder is al geen lichte velomobiel en dan moet je ook nog de voor- en nadelen tegenover elkaar afwegen. Het blijft wel een meergewicht, dat wel: 2450g is niet niks.

Als je ziet wat erin zit, is dat snel verklaard.

Bij het maken van het wiel viel ook op dat er veel inwendige weerstand was: waar een wiel normaal vlot ronddraait - en dat is heel handig bij het richten -, moest in dit geval heel wat meer kracht gebruikt worden en viel het wiel na nog geen halve omwenteling stil. Vermoedelijk zal dit snel veranderen bij het inrijden.

Bij tests las ik af en toe de opmerking dat je bij stilstand niet over het hele bereik kunt draaien aan de versteller. Dat lijkt te kloppen, maar ik zie niet in wat het bezwaar hierbij kan zijn. Met een derailleur kan dat ook niet en verder heeft het ook geen belang. Zowat het halve bereik is haalbaar bij stilstand en dat is ruim voldoende om bijvoorbeeld na een noodstop weer aan te kunnen zetten.

Ook hier is het mogelijk dat dit na het inrijden verandert.

De eerste kilometers waren een eigenaardige ervaring. Zowel bij derailleurs als conventionele naafversnellingen ben je gewoon aan vaste verhoudingen. Bij een derailleur trap je door terwijl je schakelt, bij een naafversnelling verminder je even de druk op de trappers. In beide gevallen merk je dat je schakelt en verandert de trapfrequentie. Logisch, want dat is tenslotte de bedoeling.

Nu, bij de NuVinci blijf je ook gewoon doortrappen terwijl je aan de versteller draait (je kunt het evengoed bij stilstand of met stilgehouden trappers). Geen geklik, geen geratel. Het enige wat je merkt, is dat je trapfrequentie verandert en dat precies zoals je het zelf wil.

Bij het uitbollen hoorde ik het vrijloopsysteem ratelen. Dat is dus een ander mechanisme dan in de Nexusnaaf, waar de vrijloop totaal geruisloos werkt.

Het meergewicht heeft wel degelijk gevolgen, maar niet voor het versnellen. Het verschil merk ik in het weggedrag en dat is enkel en alleen te wijten aan de primitieve achtervering. De achterbrug en alles wat eraan hangt vormen het onafgeveerde gewicht en dat moet in toom gehouden worden door de veer en demper in de veerpoot. Voordien had het achterwiel al de neiging tot stuiteren en nu is dat merkbaar verergerd. De testrit op zondag ging een beetje over alle soorten wegen: glad asfalt (jaagpad), klinkers, kasseien in het stadscentrum, tramsporen, ... Bochten nemen op kasseien is nu wat avontuurlijker geworden: de fiets gooit zich door de bocht en er zijn dus wat meer stuurcorrecties nodig. Geen idee hoe dit er van buitenaf uit ziet; misschien valt er niets van te merken, maar die uitbrekende achterkant is duidelijk te voelen.

Het probleem is dat dit soms onverwacht kan gebeuren en dan weet ik niet welke kant eFAW op zal gaan. In eerste instantie zal ik de veerpoot openmaken en nagaan of het dempingsblokje nog werkt. Is dat het geval, dan moet overgegaan worden naar radicalere maatregelen, zoals een Risse-demper... Even afwachten dus.

Ik heb altijd al de neiging gehad om veel te schakelen en met de NuVinci lijkt het niet anders. Het feit dat je altijd de perfecte cadans kunt aanhouden, zorgt ervoor dat je heel dikwijls aan de versteller draait, naargelang de helling, de windsterkte en -richting, de ondergrond, ... Het geheel voelt na korte tijd heel natuurlijk aan en ook de combinatie met de elektromotor is prima: de motor kan continu trekken bij het versnellen (met de Nexus moest ik zorgen dat die minder vermogen leverde bij het opschakelen) en dan neem je wat gas terug een keer je op snelheid bent.

Vermoedelijk zal ik wel het achtertandwiel vervangen door een groter exemplaar: een reductie van 3,82 is nogal veel, waardoor ik in het kortste verzet wat tekort kom. 19 of 20 tanden lijkt me beter, maar ik bekijk het nog even. Tenslotte is er nog altijd de motor om te helpen bij een steile klim. Wel heb ik het gevoel dat ik nog maar tot halfweg het bereik raakte en dat bij snelheden tot 35 km/u. Aangezien mijn Alleweder helemaal niet baanvast meer is een keer ik  de 70 km/u nader, is het beter wat meer te hebben in het laag, vooral omdat die hoge snelheden zeer zelden gehaald worden. Een kortere eindoverbrenging lost dat helemaal op.