Wielen maken: retrospectie

Als je een wiel nodig hebt, dan koop je dat. Velg versleten, naaf stuk, ... meestal is een nieuw wiel hooguit even duur als de boel laten vervangen, want het inspaken kost ook tijd en geld.

Een standaardwiel maak ik dus niet. Ik zie er het nut niet van in. Tenzij, natuurlijk, indien het als oefening bedoeld is.

Als het 'specials' zijn, wielen die niet zomaar in de handel te krijgen zijn, wordt het een uitdaging. Dan ga ik aan het wielen vlechten. Leuk werk. Zen.
Je leert hoe een wiel werkt.
Je leert waar je op moet letten bij een fiets.
Dat het geen slechte zaak is om af en toe eens de spaakspanning te controleren.
Dat de slag uit een wiel halen vaak niet zo moeilijk is.

Specials dus. Een overzicht tot vandaag.

Giant fiets van dochterlief

Doel: een wiel (na een aanrijding) met naafdynamo opnieuw bruikbaar maken. Dit was een eerste oefening met beschikbaar materiaal. De uitdaging: valt met zo'n velg nog iets te doen?

Het gedemonteerde wiel

Tijdens het spaken

Oude vork als wielrichter

Het wiel heeft het toch een drietal jaren uitgehouden tot de verbinding op de velg loskwam. Nadien werd het wiel opnieuw gespaakt met een nieuwe velg.

Gforce trike

Doel: een naafdynamo inbouwen. Vooraan was dat uitgesloten wegens de enkelzijdige ophanging met een specifieke maat.

Shimano FH-C811 achternaafdynamo

eFAW (Flevobike Alleweder ofte A2)

Tussendoor: een euvel van de standaard velomobielwielen (bij vele modellen gebruikt). De spaakkoppen van de spaken op de binnenste flens, met de koppen aan de buitenkant, breken af.

Typisch probleem

De oorzaak: de flens is te dun, waardoor de knik in de spaak niet tegen de flens aan zit. Hierdoor worden de spaken onderworpen aan krachten waar ze niet voor ontworpen zijn.

De oplossing: spaakringen tussen de flens en de 'elleboog' in de spaak steken.

Messing ringen

Een behandeld wiel.

Het resultaat: nooit meer brekende spaken.

Doel: een NuVinci N360 naaf in een 406 velg inbouwen.

Alles nieuw: velg, spaken, nippels en naaf

Dit wiel vormde de grootste uitdaging. Ik wilde een bredere velg en die was niet zomaar te vinden. Het aantal spaakgaten moest dan ook nog overeenkomen met de naaf, die ik al liggen had. Tenslotte moest ik in dit geval de spaken zelf op lengte maken en er draad op rollen.

Trek Manhattan (stadsfiets) van zoonlief

Na een slippertje plantte hij zijn voorwiel in de wielkast van een geparkeerde auto. De knik in de velg was onherstelbaar.

Geplooide velg

Er moest een nieuwe velg in komen. Door het specifieke spaakpatroon - in groepen van 4 -, was een nieuw wiel niet evident. Daar bovenop ging het om een wiel met naafdynamo en rollerbrake. Dat is niet zo makkelijk te vinden. Die onderdelen zijn ook wat duurder en ze waren in goede staat.
De spaken en de naafdynamo werden opnieuw gebruikt.

Spaken overzetten

Wiel uitlijnen

R+M Birdy Speed

Doel: specifieke naafdynamo (Shutter Precision SV-8) inbouwen. Daarnaast kwam bij 'de Ligfiets' nooit een antwoord van de invoerder op de vraag naar leverbaarheid van een wiel met naafdynamo.

Links de SV-8 en rechts de originele naaf

Het resultaat

Challenge Seiran 24

Doel: ook weer een naafdynamo inbouwen. De donornaaf (SRAM d-Light D7) werd ingespaakt met behulp van de originele velg en spaken.

Demonteren van het (voor-)wiel

Tot op heden mag ik zeggen dat alle wielen het zonder problemen blijven doen. Enkel het allereerste (van de Giant van dochterlief) is nadien nog onder handen genomen. In dat geval mag het een wonder genoemd worden dat de velg het nog al die tijd uitgehouden heeft.

Nog een gevolg: op de Orca na zijn alle fietsen in huis nu uitgerust met een naafdynamo. Ik sta er nog verbaasd van als mensen niet op de hoogte blijken te zijn van het bestaan hiervan.

wieltje herstellen

De nieuwe naafdynamo moet dus in een wiel komen. Dat zette me aan het denken: op zolder ligt nog een oud wiel, dat een ongeval niet overleefd had. Daar viel wel wat mee te doen - niet voor de trike, maar toch.

Donorwiel, gedemonteerd

Die naaf (Shimano HB-NX21) - en misschien ook de spaken (Sapim) - kon wel gecombineerd worden met het wiel van een oude fiets, stijl Hollandse fiets, die zoonlief geconfisceerd heeft. Maar dan, tijdens het zoeken naar een handleiding voor het spaken van een wiel, vond ik een hint om een velg te richten. Dus waarom niet ? De velg die je hierboven ziet, kreeg ik weer bijna vlak. 

Hoe: eerst en vooral door ze op een vlakke ondergrond te leggen (het terras is vlak genoeg) en op de bulten te gaan staan. Om de velg vlak te krijgen, moet je iets overbuigen, dus werden de laagste punten (2) op blokken gelegd, waarna mijn geringe gewicht het verder buigen bewerkstelligde. Dat moest geleidelijk, anders kon de velg dichtknikken.

Het is in elk geval een mooie oefening in de edele kunst van het wielen maken, toch ?

Alle onderdelen werden net gemaakt (op de bovenstaande foto is de naaf al mooi opgepoetst) en het werk werd aangevat.

Fase 1: 9 spaken van buiten naar binnen

Eén probleem: aangezien ik eerst niet van plan was om het wiel te herstellen, had ik niet gekeken hoe het gespaakt was... Dus was het zoeken en proberen, maar stilaan kreeg het weer de vorm van een fietswiel.

Fase 2: nu zitten er aan beide kanten 9 spaken in

Met veel geduld - sommigen noemen dit zen - en herbeginnen, zoeken en nadenken, kwamen de spaken op hun plaats terecht. De tijd ging snel voorbij, maar eigenlijk is het wel een aangenaam werk.

Fase 3: 27 spaken. Nog 9 te gaan.

Nu zitten ze er alle 36 in en ziet de vorm er ook OK uit. In de loop van de week moet het wiel dan gericht worden: eerst de hoogteslag eruit halen, dan de zijdelingse slag, dan eventuele knikken bijwerken en hopen dat alles goed komt.

Dit wiel zou terecht moeten komen in de oude Giant fiets van dochterlief, die problemen ondervindt met haar versleten zijloper.