Big bang - geen theorie

 

Zoonlief stond op het punt te vertrekken bij mij toen zijn voorwiel met een luide knal uiteenspatte...

Ik zie twee redenen:

• een versleten velg (V-brakes en een fiets die al wat kilometers en jaren telt)
• een manometer op de voetpomp die niet betrouwbaar meer is: te hoge druk

In elk geval: het was een enorme knal en onze oren tuitten ervan.

Een nieuw wiel was aan de orde en daarvoor had ik drie opties voor ogen:

• een nieuw wiel
• een tweedehands wiel
• een andere velg zoeken en een nieuw wiel maken

De fiets wordt flink gebruikt: zoonlief woont in het centrum van Gent en daar ben je veel sneller dan met de auto. Die heeft hij trouwens niet, dus is de fiets gewoon noodzakelijk. Een nieuw wiel is niet evident, want het is er eentje met een naafdynamo (en die had ik pas helemaal afgesteld). Als je dat online bestelt, mag je op één a twee weken leveringstermijn rekenen.

Een tweedehandswiel met naafdynamo vertrouw ik niet helemaal: je weet niet hoeveel kilometers het al afgelegd heeft en dan is het afwachten in welke staat de lagers zijn. Dus dook ik in mijn voorraad; daar vond ik een oud achterwiel met quasi dezelfde velg als de originele op de Trek.

Het donorwiel (naaf stuk, maar velg ok)

Na een aantal jaren maakte ik nog maar eens een wiel. Deze keer was het makkelijk: het oude wiel uit elkaar halen, de velg op het 'ontplofte' wiel leggen en daar de spaken één voor een losmaken en in de corresponderende spaakgaten in de velg vastzetten.

Daarna was het nog een zaak van aanspannen en richten.

Leuk werkje, zeker als het zacht weer is

Het ging erg vlot: na ongeveer twee uurtjes werk zat het nieuwe wiel in de fiets. Kostprijs: één binnenband.

Shutter Precision LS003

Wat is het: een koplamp ! En wel de koplamp die ik samen met de SV-8 naafdynamo van dezelfde fabrikant (Shutter Precision) in Taiwan bestelde.

In een post vorige maand kreeg je al beelden van de Birdy, waaraan die onderdelen toegevoegd werden. André was nieuwsgierig naar mijn ervaringen hiermee, dus hier volgen ze.

Eerst het eenvoudigste: de naafdynamo. De SV-8 is een dynamo die 3W/6V levert in een 20" wiel (2,4W in een 28"), dus geschikt voor bijvoorbeeld het voorwiel van een 20/26 ligfiets of een vouwfiets.

De conclusie is hier eenvoudig: ik merk niets van de aanwezigheid van de dynamo. Die doet gewoon wat hij verondersteld wordt te doen: stroom leveren. Geen extra weerstand, geen gerammel of ander nadeel. Het ding is keurig afgewerkt en héél compact. Wat de lagers doen, dat zal ik pas over x jaren weten.

De koplamp dan. Die kocht ik op goed geluk, want behalve op de site van de fabrikant vond ik er geen informatie over. € 45 voor een ledlamp die 35 lux levert is zowat een normale prijs. De vorm vond ik leuk (anders dan de anderen), de grootte leek me ook niet fout - niet te groot, dus geen hinder bij het vouwen van de Birdy - en het feit dat de lamp in 8 kleuren leverbaar is, was een mooi extraatje. Om het eenvoudig te houden, is de LS003 tot het minimum herleid: geen knoppen, altijd aan. Wel een standlicht voor 7 minuten, dus handig bij het binnenzetten of wachten aan de verkeerslichten.

Aan de bovenkant van de lamp zit een kapje, zodat het licht afgeschermd is. Waar de Philips SafeRide naar boven wat licht uitstraalt en daardoor je nachtzicht (lichtjes) vermindert, merk je van de LS003 bij schemer niet dat die werkt. Ook overdag niet: je moet je hand voor de lamp houden om dat te controleren.

De lampvoet is gemaakt uit kunsthars en dat is eigenlijk wat minder: de rvs-beugel bij Philips - en vooral bij BuM - is een pak stabieler. Ik moet het nog even uitzoeken, maar vermoedelijk past een BuM-beugel evengoed op de SP lamp.

Wat bedoel ik met stabieler: de lamp durft op klinkers of kasseien nogal trillen en dat zie je aan de lichtbundel. Wat het zal doen aan de levensduur van de beugel (hoe breukgevoelig die is), dat blijft afwachten.

Een ander belangrijk punt: de lichtbundel. De LS003 wijkt op het vlak van projecteren van het licht af van wat ik ken: waar de Philips, de BuM Cyo en mijn oude Oval Senso werken met een spiegelreflector, maakt SP gebruik van een lens voorop de lamp. In principe zou dit, voor zover ik weet, tot eenzelfde resultaat moeten kunnen leiden. In de praktijk blijkt de combinatie van lens en kapje te resulteren in een eerder smalle lichtbundel met een sterke hotspot. 

LS 003 lichtpatroon (beeld van site fabrikant)

De afbeelding plukte ik van de site van Shutter Precision. Omdat dit beeld exact overeenstemt met wat ik zie, heeft het weinig zin om er zelf nog eens een foto van te maken. Het is een goede "stadslamp", maar niet iets waarmee ik bij volslagen duister op jaagpaden wens te rijden.
Daarbij moet ik vermelden dat de lamp ongeveer de helft kost van wat een Cyo (60 lux versie) moet opbrengen.
Eigenlijk is dit logisch: wil je een bredere lichtbundel, dan zal je ofwel minder licht hebben per m² met dezelfde lichtbron ofwel moet je een led met meer vermogen monteren en dan kost het meer.

Nog een praktisch detail: op de lamp zitten ook voetjes om een kabeltje naar het achterlicht te trekken. Het wordt dus kiezen: de voeding voor het achterlicht vanaf de dynamo laten vertrekken of vanaf de koplamp. Bij een lamp met aan/uitschakelaar is dit eenvoudig: het achterlicht is de "slave"; de koplamp de "master". In dit geval staat het licht altijd aan, dus het stuurt geen signalen door naar het achterlicht. Een mogelijkheid is dat er een overspanningsbeveiliging in de lamp zit, die dan meteen het achterlicht ook voor doorbranden behoedt, maar dat weet ik niet.

Fietsen in 2012 - deel 2

In het voorjaar kwam een vouwfiets de verzameling uitbreiden.

Riese und Müller Birdy in Zuid-Bretagne

De Birdy kwam er vooral bij om werkverplaatsingen met de trein makkelijker te maken en om in de auto mee te nemen.
Omdat een Birdy Speed nogal karig uitgerust is (gewichtsbesparing), werden hier al snel wat extraatjes aan toegevoegd, die de fiets praktischer maakten:

spatbordjes

een goedkope Chinese fietscomputer

Ortlieb Sport Packer Plus zijtassen + Agu Yamaska Rack Pack

Basta Booster slot

Shutter Precision LS003 koplamp

Shutter Precision SV-8 naafdynamo + spaakreflectoren

Fibre Flare achterlicht

Tot mijn verrassing reed ik met de Birdy ondertussen ook al ruim 1000 km ! Het is dan ook een erg prettig fietsje voor korte tot middellange verplaatsingen.

to do

Nieuwe fiets, weer werk. De Birdy beschikt niet over verlichting en dat is toch wel nodig. Voorlopig monteerde ik een oude led-lamp op AAA-batterijtjes, maar dat is niet wat ik wil.

Een dynamo, dat is wat ik wil en geen zijloper, want die geeft teveel weerstand. Het nadeel is dat een naafdynamo mijn hyperlichte Birdy wat zwaarder maakt, maar daar staat tegenover dat die altijd stroom levert.

Wat is het probleem, denk je dan. Wel: om te beginnen is de fiets uitgerust met 18" velgen en daar zitten dan nog eens 24 spaken in. Een eerste optie is een nieuw wiel maken - nog eentje - met een 28-gaats velg en een naafdynamo. Maar daar gaan we dan weer: ik moet een geschikte velg vinden, een leverancier voor de dynamo, de juiste spaken, ... Dat duurt een hele poos en het geheel zal een aardige duit kosten.

En daar komt Taiwan weer om de hoek: Shutter Precision maakt knappe naafdynamo's en laat er nu toch wel een model tussen zitten voor 20" (net een maatje groter dan de 18" die in mijn vouwfietsje zitten) en er is zelfs een versie voor 24 spaken ! De SV-8 bestaat dan ook nog in een aantal kleurtjes. Daarenboven zit deze qua gewicht op het niveau van SON. Probleem: raak er maar eens aan in de gewenste uitvoering... Probleem 2: alweer een kwestie van aan de geschikte spaken te raken (maar ik kreeg via Gforce wel een bron hiervoor), maar de dynamo is wel compatibel met de bestaande velg.

Een eenvoudig alternatief is de Sunup DS1 spaakdynamo. Die wordt op het achterwiel gemonteerd. De kostprijs is ongeveer dezelfde. Het voordeel is dat de inbouw in 20 minuutjes rond is.

Een wiel maken duurt wel wat langer ! Nadeel is dat het gewicht er bovenop komt, terwijl de naafdynamo de bestaande naaf vervangt. Uiteindelijk maakt het hooguit 200 g verschil...

Ik moet ook nog even uitzoeken of dit wel kan in de achterbrug van de Birdy. Ook handig is dat Gforce Nederland deze kan leveren uit voorraad.

En daar bovenop komt weer de verlichting zelf. Ga ik weer voor de BUMM Cyo in één of andere vorm ? Ik ken de lamp: compact, betrouwbaar, stevig en voldoende. Anderzijds is er weer de kans om enkele alternatieven uit te zoeken en er minder aan uit te geven: de fiets is niet bedoeld om er hetzelfde mee te doen als met eFAW. Shutter Precision heeft ook een leuk lampje. Wie weet ?

Op de vouwfiets primeren andere zaken: gewicht en compactheid. Dit lampje is niet echt sterk (35 lux), maar wel heel eenvoudig (altijd aan, bijvoorbeeld) en licht (90 g). Maar ook hier weer: eerst uitzoeken waar ik het kan plaatsen, zodat het wel goed verlicht maar ook bij het vouwen niet in de weg zit.

Het monocoque frame van de Birdy is voorzien van voldoende doorvoeropeningen om ook de verlichtingskabels daardoor te leiden, indien ik kabels van voor naar achter of vice versa moet trekken.

daar krijg ik het van...

Gisteren ben ik met de Gforce naar de les gereden, het wiel netjes verpakt op de pakdrager. Daar werd mijn wiel als voorbeeld gebruikt en meteen perfect gespaakt door de docent. Omdat er tijd over was (de andere cursisten hadden een eigen wiel om te richten, ik niet), haalde ik het "oude" achterwiel uit de trike. Met de hulp van een andere leerling werd de cassette eraf gehaald, netjes gereinigd (daar zijn blijkbaar machines voor...) en op het nieuwe wiel gemonteerd, nadat het "goed genoeg" beoordeeld werd. Ik reed dus naar huis met een nieuw achterwiel, maar de naafdynamo was nog niet operationeel.

En nu komt het: vanavond dacht ik even op een kwartiertje de naafdynamo aan de koplamp te koppelen, met daartussen een Shimano SW-NX 30, die ik onlangs bij de fietsenhandelaar haalde.

Om nog even kort te herhalen: de Bumm Cyo die ik in het voorjaar installeerde, is een versie zonder sensor. Ik had dus de keuze: ofwel het licht continu laten werken, ofwel een schakelaar ertussen. Deze Shimano-switch zou de klus moeten klaren: daarbij heb ik de keuze tussen aan, uit of sensor (die is ingebouwd in de schakelaar).

Niet dus: geen kik gaf ie. Of liever: geen licht. Dus werd de schakelaar er vantussen gehaald en kwam de multimeter eraan te pas: schakelaar defect was het verdict. De + doet niets...

Het kwartiertje werden er dus drie en uiteindelijk heb ik de lamp maar direct op de dynamo aangesloten.

Eén van de komende dagen volgt dus alweer een ritje naar de fietshandelaar en de schakelaar gaat retour, bij voorkeur met een omwisseling. Waarom ? Ik wil op termijn de dynamo ook gebruiken om batterijen te laden of eventueel de gps. De Bumm E-werk zou daarvoor een oplossing kunnen bieden of een alternatief hiervoor.

Voorlopig is dat nog niet aan de orde en in de winter is het lang en vroeg donker, dus een continu werkende koplamp is niet direct een probleem.

Een voordeel is alvast dat het irriterende gezoem van de dynamo aan mijn linkeroor verdwenen is.

Volgende klus: de gerecycleerde Bumm Dymotec 6 op de oude stadsfiets voor zoonlief monteren, zodat de imposante halogeenlamp daarop ook weer werkt.

wieltje herstellen

De nieuwe naafdynamo moet dus in een wiel komen. Dat zette me aan het denken: op zolder ligt nog een oud wiel, dat een ongeval niet overleefd had. Daar viel wel wat mee te doen - niet voor de trike, maar toch.

Donorwiel, gedemonteerd

Die naaf (Shimano HB-NX21) - en misschien ook de spaken (Sapim) - kon wel gecombineerd worden met het wiel van een oude fiets, stijl Hollandse fiets, die zoonlief geconfisceerd heeft. Maar dan, tijdens het zoeken naar een handleiding voor het spaken van een wiel, vond ik een hint om een velg te richten. Dus waarom niet ? De velg die je hierboven ziet, kreeg ik weer bijna vlak. 

Hoe: eerst en vooral door ze op een vlakke ondergrond te leggen (het terras is vlak genoeg) en op de bulten te gaan staan. Om de velg vlak te krijgen, moet je iets overbuigen, dus werden de laagste punten (2) op blokken gelegd, waarna mijn geringe gewicht het verder buigen bewerkstelligde. Dat moest geleidelijk, anders kon de velg dichtknikken.

Het is in elk geval een mooie oefening in de edele kunst van het wielen maken, toch ?

Alle onderdelen werden net gemaakt (op de bovenstaande foto is de naaf al mooi opgepoetst) en het werk werd aangevat.

Fase 1: 9 spaken van buiten naar binnen

Eén probleem: aangezien ik eerst niet van plan was om het wiel te herstellen, had ik niet gekeken hoe het gespaakt was... Dus was het zoeken en proberen, maar stilaan kreeg het weer de vorm van een fietswiel.

Fase 2: nu zitten er aan beide kanten 9 spaken in

Met veel geduld - sommigen noemen dit zen - en herbeginnen, zoeken en nadenken, kwamen de spaken op hun plaats terecht. De tijd ging snel voorbij, maar eigenlijk is het wel een aangenaam werk.

Fase 3: 27 spaken. Nog 9 te gaan.

Nu zitten ze er alle 36 in en ziet de vorm er ook OK uit. In de loop van de week moet het wiel dan gericht worden: eerst de hoogteslag eruit halen, dan de zijdelingse slag, dan eventuele knikken bijwerken en hopen dat alles goed komt.

Dit wiel zou terecht moeten komen in de oude Giant fiets van dochterlief, die problemen ondervindt met haar versleten zijloper.